“Ijodkor o‘qituvchi” jurnali zamonaviy ta’lim tizimini rivojlantirish jarayonida innovatsion ta’lim texnologiyalarini joriy etish va loyihalashtirish, integratsion ta’limni rivojlantirishda yo’naltirilgan ilmiy-uslubiy jurnal. ISSN (Online): 2181-2330 SJIF Impact Factor (2024): 6.668
O‘ZBEKISTON IJTIMOIY TURIZM MODELINI AMALGA OSHIRISH MEXANIZMI VA UNING IQTISODIY SAMARADORLIGI
Mazkur maqolada Oʻzbekistonda ijtimoiy turizm modelini shakllantirish va uni amaliyotga joriy etishning tashkiliy-iqtisodiy mexanizmlari ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqotda ijtimoiy himoyaga muhtoj aholi qatlamlari uchun turistik xizmatlarni tashkil etishning zamonaviy yondashuvlari, davlat-xususiy sheriklik, subsidiya va imtiyozli moliyalashtirish tizimlari, raqamli boshqaruv hamda hududiy turizm infratuzilmasidan samarali foydalanish masalalari yoritilgan. Shuningdek, Oʻzbekiston sharoitiga mos ijtimoiy turizm modeli ishlab chiqilib, uning amalga oshirish bosqichlari, institutsional mexanizmlari va iqtisodiy samaradorligi baholangan. Tadqiqot natijalari ijtimoiy turizmni rivojlantirish orqali ichki turizm oqimini oshirish, mehmonxonalar va transport korxonalarining bandligini ko‘paytirish, yangi ish o‘rinlarini yaratish, hududlar iqtisodiy faolligini kuchaytirish hamda aholining ijtimoiy farovonligini yuksaltirishga xizmat qilishi asoslab berilgan. Maqolada bildirilgan ilmiy taklif va tavsiyalar Oʻzbekistonda inklyuziv va barqaror turizm siyosatini takomillashtirish, ijtimoiy turizmni rivojlantirishning milliy modelini amaliyotga joriy etish hamda sohaning iqtisodiy samaradorligini oshirishga qaratilgan.
ijtimoiy turizm, inklyuziv turizm, davlat-xususiy sheriklik, turizm iqtisodiyoti, ijtimoiy himoya, subsidiyalash, turizm siyosati, barqaror rivojlanish.
VIZUAL TAFAKKUR STRATEGIYALARI VA TANQIDIY FIKRLASH INTEGRATSIYASI ASOSIDA MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARNING NUTQIY FAOLLIGINI RIVOJLANTIRISH
Mazkur maqolada maktabgacha yoshdagi bolalarning nutqiy faolligini rivojlantirishda vizual tafakkur strategiyalari va tanqidiy fikrlash elementlarini integratsiyalashning pedagogik imkoniyatlari yoritilgan. Nutqiy faollikning bolalar shaxsiy rivojlanishidagi o‘rni tahlil qilinib, vizual materiallar asosida tashkil etilgan muloqot jarayonlari bolalarning fikrlash, kuzatish, savol berish va fikrni erkin ifodalash ko‘nikmalarini rivojlantirishi asoslab berilgan. Shuningdek, vizual kuzatish, tahlil qilish, dalillash va refleksiya bosqichlaridan iborat metodik model taklif etilgan. Tadqiqot natijalari maktabgacha ta’lim amaliyotida nutqiy faollikni rivojlantirishning innovatsion mexanizmlarini takomillashtirishga xizmat qiladi.
nutqiy faollik, maktabgacha ta’lim, vizual tafakkur strategiyalari, tanqidiy fikrlash, dialogik nutq, kommunikativ kompetensiya, pedagogik texnologiya.
МЕТОДИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ ФОРМИРОВАНИЯ КОММУНИКАТИВНОЙ КОМПЕТЕНЦИИ УЧАЩИХСЯ НА УРОКАХ РУССКОГО ЯЗЫКА
В статье рассматриваются методические основы формирования коммуникативной компетенции учащихся на уроках русского языка. Особое внимание уделяется развитию устной и письменной речи, умению вступать в диалог, выражать собственное мнение и применять языковые знания в реальных речевых ситуациях. Также раскрывается значение интерактивных методов, коммуникативных заданий и педагогических технологий в повышении речевой активности учащихся.
русский язык, коммуникативная компетенция, речевая деятельность, диалог, методика обучения, интерактивные методы, языковые навыки.
INFORMATIKA VA AXBOROT TEXNOLOGIYALARI DARSLARIDA INNOVATSION PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISH
Ushbu maqolada informatika va axborot texnologiyalari darslarida innovatsion pedagogik texnologiyalardan foydalanishning mazmuni, ahamiyati va samaradorligi yoritiladi. Shuningdek, interfaol metodlar, raqamli ta’lim resurslari, loyiha asosida o‘qitish hamda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining o‘quvchilarning bilim, ko‘nikma va ijodiy fikrlash qobiliyatini rivojlantirishdagi o‘rni tahlil qilinadi. Maqolada zamonaviy pedagogik yondashuvlar informatika ta’limining sifatini oshirishda muhim omil ekanligi asoslab beriladi.
informatika, axborot texnologiyalari, innovatsion pedagogik texnologiyalar, interfaol metodlar, raqamli ta’lim, AKT, loyiha metodi, o‘quvchi faolligi.
O‘QUVCHILARNING JISMONIY CHIDAMLILIGINI OSHIRISHDA HARBIY-AMALIY MASHQLARNING AHAMIYATI
Mazkur maqolada o‘quvchilarning jismoniy chidamliligini oshirishda harbiy-amaliy mashqlarning pedagogik va amaliy ahamiyati yoritiladi. Unda yugurish, saf mashqlari, to‘siqlardan o‘tish, umumjismoniy tayyorgarlik va harbiy-sport elementlari orqali o‘quvchilarda chidamlilik, intizom, iroda, tezkorlik hamda jamoaviylik sifatlarini rivojlantirish masalalari tahlil qilinadi. Shuningdek, CHQBT va jismoniy tarbiya darslarida harbiy-amaliy mashqlardan samarali foydalanish yo‘llari ko‘rsatib beriladi.
ISLAND TILINING O‘ZIGA XOS MILLIY EVOLUTSIYASI
Ushbu maqola island tilining milliy evolutsiyasi, undagi ayrim atamalarning ta’riflari, grammatikasiga xos bo‘lgan alohida jihatlari haqida shuningdek island tili taraqqiyotini o‘rganish bilan shug‘ullangan olimlarning fikrlari haqida ma’lumotlar berilgan. Bundan tashqari skandinav tillarining geografik tarqalishi hamda island tilidagi lisoniy purizm siyosati keng yoritilgan.
Island tili, lisoniy purizm, Marieke Olthof, “Tölva”, Sigtrigger Jonason, ismlar reystiri.
TASVIRIY SAN’AT FANINING UMUMIY O‘RTA TA’LIMDAGI O‘RNI VA UNING O‘QUVCHILAR IJODIY RIVOJLANISHIGA TA’SIRI
Mazkur maqolada tasviriy san’at fanining umumiy o‘rta ta’lim tizimidagi o‘rni, uning o‘quvchilar estetik didini shakllantirish, ijodiy tafakkurini rivojlantirish hamda milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmat ruhida tarbiyalashdagi ahamiyati yoritilgan. Shuningdek, tasviriy san’at darslarida zamonaviy pedagogik texnologiyalar va interfaol metodlardan foydalanishning samaradorligi, o‘quvchilarning mustaqil va ijodiy fikrlash qobiliyatlarini rivojlantirishga ta’siri tahlil qilingan. Amaliy tajribalar asosida fan samaradorligini oshirish bo‘yicha metodik tavsiyalar ishlab chiqilgan.
tasviriy san’at, ijodkorlik, estetik tarbiya, badiiy tafakkur, interfaol metodlar, kompetensiyaviy yondashuv, milliy qadriyatlar, pedagogik texnologiyalar, chizmachilik, ta’lim samaradorligi.
ОРЗУЛАР ҚАБРИСТОНИ ЁХУД СОХТА БАХТНИНГ АЧЧИҚ ЯКУНИ
Ислом инсониятни барча ёмонликлардан сақланишга, илоҳий амрларни адо этишга, ихтиёрий яхши амалларни қилишга, виждонли, ўта сезгир, иродаси маҳкам, ақли соғлом, хулқи чиройли, жисми бақувват, ўзига аҳамият берувчи ва бошқаларни ислоҳ этувчи, динига қимматли, жамиятга наф келтирувчи, Ватанини ҳимоя қилувчи, умматга қалқон бўлувчи, Парвардигорига ибодат қилувчи, барча халойиққа яхшилик этувчи, ер юзини обод қилувчи бўлишга, ўзига юклатилган вазифани мукаммал адо қилишга даъват этади.
Ислом шариатида инсон жони ва ақлини сақлаш ўта долзарб масалалардан бири ҳисобланади. Шунга биноан шариатда жон ва ақл ўз вазифасини мукаммал равишда адо этишида риоя қилиниши лозим бўлган илоҳий кўрсатмалар батафсил баён этилган.
TA’LIM MUASSASALARIDA BULLING VA ZO‘RAVONLIKNING PSIXOLOGIK PROFILAKTIKASI: NAZARIY VA AMALIY YONDASHUVLAR
Ushbu maqolada ta’lim muassasalarida bulling va zo‘ravonlikning kelib chiqish sabablari, ularning o‘quvchilar ruhiy salomatligi hamda shaxs rivojlanishiga ta’siri, shuningdek, psixologik profilaktikaning nazariy va amaliy yondashuvlari tahlil qilingan. Maktab psixologi, pedagoglar va ota-onalar hamkorligining ahamiyati, psixologik xavfsiz ta’lim muhitini yaratish hamda bullingning oldini olishga qaratilgan zamonaviy profilaktik tadbirlar yoritilgan.
bulling, zo‘ravonlik, psixologik profilaktika, maktab psixologi, psixologik xavfsizlik, ruhiy salomatlik, o‘quvchi, pedagog, ota-onalar, ta’lim muassasasi.
KICHIK MAKTAB YOSHIDAGI O‘QUVCHILARINI XARAKATLI O‘YINLARI VOSITASIDA IJTIMOLIY FAOLLIGINI OSHIRISH ZARURATI
Ushbu ilmiy maqolada kichik maktab yoshidagi o‘quvchilarining ijtimoiy faolligini oshirishda harakatli o‘yinlarning o‘rni va ahamiyati atroflicha tahlil qilingan. Tadqiqotning asosiy maqsadi harakatli o‘yinlarning bolalarning shaxsiy va ijtimoiy rivojlanishiga ta’sirini ilmiy asoslash hamda ushbu vositalardan ta’lim jarayonida foydalanish zaruratini isbotlashdan iborat. Maqolada harakatli o‘yinlar orqali bolalarda jamoaviy ishlash, muloqot qilish, qoida va me’yorlarga rioya etish, o‘zaro yordam berish va hissiy intellektni rivojlantirish kabi ijtimoiy ko‘nikmalarning shakllanish mexanizmlari yoritilgan. Shuningdek, zamonaviy ta’lim jarayonida bolalarning jismoniy passivligi va virtual muhitga bog‘lanib qolishi fonida harakatli o‘yinlarning profilaktik va rivojlantiruvchi funksiyalari alohida ta’kidlangan.
Kichik maktab yoshi, ijtimoliy faollik, o‘quvchilar, xarakatli o‘yinlar.
IT И ЦИФРОВОЕ ПРАВО: РОЛЬ ПРАВОВОГО РЕГУЛИРОВАНИЯ В ЭПОХУ ЦИФРОВИЗАЦИИ ОБЩЕСТВА
В статье рассматриваются особенности развития информационных технологий и формирования цифрового права как одного из наиболее актуальных направлений современной юридической науки. В условиях активной цифровизации общества IT-технологии становятся важнейшим инструментом развития экономики, образования, государственного управления и социальной сферы. Вместе с тем широкое использование цифровых ресурсов приводит к возникновению новых правовых вопросов, связанных с защитой персональных данных, обеспечением информационной безопасности, регулированием электронных отношений и ответственностью участников цифрового пространства. Особое внимание уделяется значению цифрового права в создании эффективной правовой среды для безопасного использования современных технологий. Анализируются основные направления развития цифрового законодательства, роль информационной грамотности и необходимость подготовки специалистов, сочетающих юридические знания с пониманием технологических процессов. В статье также рассматриваются перспективы совершенствования правового регулирования в условиях развития искусственного интеллекта, больших данных и цифровых платформ.
IT-технологии, цифровое право, цифровизация, информационное общество, персональные данные, кибербезопасность, искусственный интеллект, электронные услуги, информационная безопасность.
LINGVOASSOTSIATIV TAHLIL ASOSIDA OLAMNING MILLIY-MADANIY MANZARASINI TADQIQ ETISH
Ushbu maqolada olamning milliy madaniy manzarasi lingvoassotsiativ tahlil orqali tadqiq etiladi. Til va madaniyat o‘zaro chambarchas bog‘liq bo‘lib, til ichidagi assotsiativ bog‘lanishlar milliy madaniyat, qadriyatlar, urf-odatlar va xalqning dunyoqarashini aks ettiradi. Lingvoassotsiativ tahlil usullari orqali turli tillarda milliy madaniy xususiyatlar, mentalitet va ijtimoiy normativlar qanday ifodalanishini aniqlash mumkin. Tadqiqot natijalari milliy madaniy identifikatsiyani chuqurroq tushunishga, shuningdek, tillararo farqlar va o‘zaro ta’sirlarni aniqlashga xizmat qiladi. Bu tahlil xorijiy til o‘qitish, tarjima va madaniy kommunikatsiya sohalarida ham muhim ahamiyat kasb etadi.
Milliy madaniy manzara, Lingvoassotsiativ tahlil, Til va madaniyat, Madaniy identifikatsiya, Lingvokulturologiya, Assotsiativ bog‘lanishlar, Mentalitet, Madaniy kommunikatsiya
RAQAMLI DAVRDA O‘ZBEK TILINING RIVOJLANISHI VA ISTIQBOLLARI
Ushbu maqolada raqamli texnologiyalar rivojlanayotgan zamonaviy davrda o‘zbek tilining o‘rni, internet va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining til taraqqiyotiga ta’siri hamda kelajakdagi istiqbollari yoritiladi. Shuningdek, o‘zbek tilining raqamli muhitda qo‘llanish darajasi, elektron resurslarning ahamiyati, yoshlar nutqidagi o‘zgarishlar va tilni rivojlantirish bo‘yicha amalga oshirilayotgan ishlar tahlil qilinadi. Maqola o‘zbek tilining milliy qadriyat sifatidagi ahamiyatini ochib berish bilan birga, uni raqamli makonda yanada rivojlantirish zarurligini asoslaydi.
O‘zbek tili, raqamli davr, internet, axborot texnologiyalari, til taraqqiyoti, elektron resurslar, sun’iy intellekt, nutq madaniyati, raqamlashtirish, milliy qadriyat.
ZAMONAVIY TAʼLIMDA VERTUAL REALITIKDAN FOYDALANISH
Ushbu maqolada zamonaviy ta’lim jarayonida virtual reallik texnologiyalaridan foydalanishning pedagogik imkoniyatlari yoritiladi. Virtual reallik o‘quv jarayonini interaktiv, ko‘rgazmali va amaliy yo‘naltirilgan shaklda tashkil etishga xizmat qiladi. Maqolada virtual muhit orqali ta’lim oluvchilarning mavzuni chuqurroq anglash, mustaqil fikrlash, ijodiy yondashuv va amaliy ko‘nikmalarini rivojlantirish masalalari tahlil qilinadi. Shuningdek, virtual reallik texnologiyalarining dars samaradorligini oshirish, murakkab jarayonlarni modellashtirish va ta’limda innovatsion yondashuvlarni kengaytirishdagi ahamiyati ochib beriladi.
virtual reallik, zamonaviy ta’lim, innovatsion texnologiyalar, interaktiv ta’lim, raqamli ta’lim, virtual muhit, ta’lim samaradorligi.
OLIY TA’LIM AMALIY MASHG‘ULOTLARIDA KIYIM NAMUNALARINI TIKISH ORQALI BO‘LAJAK TEXNOLOGIYA TA’LIMI O‘QITUVCHILARINING KASBIY KOMPETENSIYALARINI SHAKLLANTIRISH
Mazkur maqolada oliy ta’lim muassasalarida tikuvchilik buyumlarini texnologik talablar asosida tayyorlash jarayonida kiyim namunalarini tikishning bo‘lajak texnologiya fani o‘qituvchilarini kasbiy tayyorlashdagi o‘rni yoritilgan. Talabalarning amaliy mashg‘ulotlar davomida egallaydigan bilim, ko‘nikma va malakalari, ularning kelgusidagi pedagogik faoliyatiga ta’siri tahlil qilingan. Shuningdek, kiyim namunalarini tikish jarayonining kasbiy kompetensiyalarni shakllantirishdagi ahamiyati ham ochib berilgan.
tikuvchilik texnologiyasi, amaliy mashg‘ulot, kiyim namunasi, pedagogik faoliyat, kasbiy kompetensiya, texnologiya ta’limi, bo‘lajak o‘qituvchi, amaliy ko‘nikma.
HISTORICAL ROOTS OF PRE-WEDDING RITUALS IN THE KASHKADARYA OASIS
This study is dedicated to the history and ethnography of marriage and family rituals among the Uzbek population of the Kashkadarya oasis, focusing specifically on Koson and Karshi city. The research systematically examines the formation of local customs, inter-ethnic variations, and the remnants of ancient beliefs preserved within them. Based on field ethnographic materials, the processes of modern transformation in these rituals are highlighted. The article serves as an important scientific source for preserving the cultural heritage and national identity of the region.
Kashkadarya, family customs, marriage ritual, transformation, Koson, Karshi, cultural heritage.
ПОВЫШЕНИЕ ЭФФЕКТИВНОСТИ БУРОВЗРЫВНЫХ РАБОТ В ВОДОНАСЫЩЕННЫХ ГОРНЫХ ПОРОДАХ ПРИ ОТКРЫТОЙ РАЗРАБОТКЕ МЕСТОРОЖДЕНИЙ
В статье рассмотрены теоретические и практические аспекты повышения эффективности буровзрывных работ в водонасыщенных горных породах при открытой разработке месторождений. Исследованы механизмы разрушения массива в условиях повышенной влажности, закономерности распространения взрывной энергии, а также влияние гидрогеологических факторов на параметры взрыва. Выполнен анализ сейсмических и деформационных воздействий, возникающих при массовых взрывах. Разработаны рекомендации по оптимизации параметров бурения и выбору взрывчатых веществ с учетом степени обводненности массива. Результаты исследования направлены на повышение качества дробления горной массы, снижение перерасхода взрывчатых веществ и обеспечение устойчивости откосов карьера.
водонасыщенные породы, открытые горные работы, буровзрывные работы, гидрогеологические условия, эффективность взрыва, сейсмическое воздействие, дробление пород
КРИТЕРИИ И ИНДИКАТОРЫ ПРАВОВОГО РАВЕНСТВА КАК БАЗИСА СОЦИАЛЬНОЙ СПРАВЕДЛИВОСТИ В ТРАНЗИТИВНОМ ПРАВОВОМ ГОСУДАРСТВЕ
В статье исследуется комплексная философско-правовая проблема верификации правового равенства и социальной справедливости в условиях транзитивного (переходного) общества. Автор анализирует диалектическое противоречие между формально-юридическим равенством и требованиями распределительной справедливости, институционализируемыми в процессе формирования демократического правового государства. В качестве методологической основы применены системно-структурный, компаративистский и аксиологический подходы. Основным результатом исследования является разработка авторской трехкомпонентной системы критериев правового равенства (институционально-юридического, дистрибутивно-правового и процедурного), а также качественных и количественных индикаторов, позволяющих измерить степень преодоления разрыва между абстрактной юридической нормой и социальной реальностью. В заключении аргументируется, что минимизация правового нигилизма и устойчивость демократического транзита напрямую зависят от конвергенции формального равенства и реальной социальной справедливости через механизмы компенсаторного права.
транзитивное государство, правовое равенство, социальная справедливость, демократический транзит, институциональный дизайн, правовое государство, критерии верификации, правовой нигилизм, компенсаторное право, легитимность институтов.
QADIMGI XORAZM DAVLATCHILIGI TARIXIDA TUPROQQAL’A YODGORLIGINING O‘RNI
Tuproqqalʼa yodgorligi qadimgi Xorazm vohasining eng muhim arxeologik markazlaridan biri hisoblanadi. U milodiy III–IV asrlarda Xorazm shohlarining siyosiy va madaniy markazi sifatida xizmat qilgan. Qalʼaning murakkab meʼmoriy tuzilishi, devorlarining balandligi, ichki saroy va xoʻjalik binolari qadimgi Xorazm davlatining yuqori darajadagi shaharsozlik anʼanalari va mudofaa tizimidan dalolat beradi. Tuproqqalʼadan topilgan devoriy suratlar, haykaltaroshlik namunalaridan tortib, sopol buyumlar va yozuvlargacha boʻlgan topilmalar oʼsha davr jamiyatining diniy qarashlari, sanʼat darajasi hamda ijtimoiy-siyosiy hayotini chuqur yoritib beradi. Yodgorlik Oʻrta Osiyo xalqlarining davlat boshqaruvi, diniy eʼtiqodlari va madaniy merosini oʻrganishda bebaho manba hisoblanadi.
“Yer shahri”, Sergey Pavlovich Tolstov, Kiyiklar zali, Qirollar zali, G’alaba zali, 200 ga yaqin xo’jalik va turar-joy, Kushonlar, Sosoniylar
BOSHLANG’ICH SINF O‘QUVCHILARIDA DIQQAT YETISHMASLIGI VA BUZILISHINING PEDAGOGIK-PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI
Ushbu maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida uchraydigan diqqat yetishmasligi va diqqat buzilishlarining pedagogik-psixologik xususiyatlari tahlil qilinadi. Diqqatning o‘quv faoliyatidagi ahamiyati, uning rivojlanishiga ta’sir etuvchi omillar hamda diqqat buzilishlarini bartaraf etishning samarali usullari yoritilgan. Shuningdek, o‘qituvchi va ota-onalarning mazkur muammoni hal etishdagi roli ko‘rib chiqilgan.
diqqat, diqqat yetishmasligi, boshlang‘ich ta’lim, psixologik rivojlanish, o‘quv faoliyati, pedagogik yondashuv.
PARABOLIK TURDAGI DIFFERENSIAL TENGLAMALAR UCHUN SOCHILISH MASALASI
Ushbu maqolada parabolik turdagi differensial tenglamalar uchun sochilish masalasi ko'rib chiqiladi. Masalaning qo'yilishi, yechimning mavjudligi va yagonaligi o'rganiladi. Ko'rib chiqilayotgan masalada noma'lum koeffitsiyentni tiklash integral shart yordamida amalga oshiriladi va Volterra integral tenglamasiga olib kelinadi. Yadrosiganiyatining tahlili asosida tenglamaning yagona yechimi mavjudligi isbotlanadi.
parabolik tenglama, sochilish masalasi, Volterra integral tenglamasi, yagona yechim, integral shart.
12–13 YOSHDAGI FUTBOL DARVOZABONLARINI TEXNIK-TAKTIK TAYYORLASHDA MAXSUS MASHQLARDAN FOYDALANISH SAMARADORLIGI
Mazkur maqolada 12–13 yoshdagi futbol darvozabonlarini texnik-taktik jihatdan tayyorlashda maxsus mashqlardan foydalanishning samaradorligi o‘rganilgan. Tadqiqot davomida yosh darvozabonlarning texnik mahorati, taktik fikrlashi hamda maxsus mashqlar ta’sirida sport natijalaridagi o‘zgarishlar tahlil qilindi. Olingan natijalar maxsus mashqlarni muntazam qo‘llash darvozabonlarning o‘yin faoliyati samaradorligini oshirishini ko‘rsatdi.
futbol, darvozabon, texnik tayyorgarlik, taktik tayyorgarlik, maxsus mashqlar, yosh futbolchilar, sport mahorati.
В современном мире, где вызовы изменения климата и истощения природных ресурсов становятся все более острой проблемой, концепция «Зеленой экономики» становится все более актуальной. Национальные модели зеленой экономики - это стратегические планы и политика, направленные на создание экономической системы, которая способствует экологической устойчивости, социальному равенству и экономическому процветанию.
Узбекистан, с его богатыми природными ресурсами и стремлением к модернизации экономики, стоит перед важным выбором в направлении устойчивого развития.
MALAY JAMIYATIDA OILA INSTITUTINING KUNDALIK TURMUSHDA IJTIMOIY-MADANIY AHAMIYATI
Malay jamiyatida oila instituti kundalik hayotning muhim ijtimoiy-madaniy tayanchi hisoblanadi. Oila qadriyatlarining saqlanib qolishi avloddan avlodga o'tib kelayotgan urf-odatlar, an'analar va axloqiy me'yorlar bilan chambarchas bog'liqdir. Mazkur maqolada malay xalqining kundalik turmushida namoyon bo'ladigan an'anaviy qadriyatlar, ierarxik murojaat shakllari hamda jamoaviylik tamoyillarining o'rni tahlil qilinadi. Shuningdek, ushbu omillarning oila mustahkamligini ta'minlash va ijtimoiy munosabatlarni tartibga solishdagi ahamiyati yoritiladi.
malay jamiyati, oila instituti, oila qadriyatlari, urf-odatlar, jamoaviyik, ijtimoiy-madaniy ahamiyat, kundalik turmush, an’analar, avlodlar davomiyligi, ierarxik murojaat shakllari
BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARINING BILISH FAOLLIGINI RIVOJLANTIRISHDA O‘YIN TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISH
Maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining bilish faolligini rivojlantirishda o‘yin texnologiyalaridan foydalanishning pedagogik va metodik asoslari tahlil qilingan. Ta’lim jarayonida o‘yin elementlaridan samarali foydalanish o‘quvchilarning bilim olishga bo‘lgan qiziqishini oshirish, ularning mustaqil fikrlash qobiliyatini rivojlantirish hamda dars samaradorligini yuksaltirishning muhim omillaridan biri sifatida yoritilgan. Shuningdek, didaktik o‘yinlarning o‘quvchilarning intellektual rivojlanishi, muloqot madaniyati, ijodiy tafakkuri va o‘quv motivatsiyasini shakllantirishdagi o‘rni ilmiy-pedagogik nuqtayi nazardan asoslab berilgan. O‘yin texnologiyalarining dars jarayonida qo‘llanilishi natijasida o‘quvchilarning faolligi ortishi, bilimlarni puxta o‘zlashtirishi va ta’lim jarayonida faol ishtirok etishi haqidagi fikrlar amaliy kuzatishlar asosida bayon etilgan.
bilish faolligi, o‘yin texnologiyasi, didaktik o‘yin, boshlang‘ich ta’lim, ijodiy faoliyat, motivatsiya, interfaol ta’lim, pedagogik mahorat, ta’lim samaradorligi.
TOGʿAY MUROD ASARLARIDA OBRAZLI IFODALAR VA ULARNING LINGVOPOETIK XUSUSIYATLARI: QIYOSIY-TIPOLOGIK TAHLIL
Mazkur maqolada Togʿay Murodning “Otamdan qolgan dalalar” (1994) va “Bu dunyoda oʿlib boʿlmaydi” romanlarida qoʿllangan obrazli ifodalar — metafora, ramz, epitet, takror, oʿxshatish va xalqona iboralar — lingvopoetik va qiyosiy-tipologik jihatdan tahlil qilinadi. Togʿay Murod nasridagi obrazli tizimning ikki yoʿnalishi ochib beriladi: birinchi romanda obrazlilik yerga, mehnatga va xalqning jismoniy azobiga yaqin boʿlsa, ikkinchi romanda u mavhum falsafiy mushohadalar va siyosiy-ramziy ifodalarga koʿchadi. Tahlil natijalari koʿrsatadiki, yozuvchi obrazli ifodalarni faqat badiiy bezak sifatida emas, balki milliy xotira, tarixiy munosabat va insoniy mavjudlikni ifodalovchi lingvopoetik tizimning asosi sifatida qoʿllagan
lingvopoetika, obrazlilik, metafora, ramz, epitet, takror, badiiy tasvir, xalqona ifodalar, Togʿay Murod, qiyosiy-tipologik tahlil.
TA’LIM MUASSASALARIDA JISMONIY TARBIYA JARAYONINING PEDAGOGIK-TEXNOLOGIK EVOLYUTSIYASI: MUAMMOLAR VA PROGNOZ MODELLARI
Mazkur ilmiy maqolada ta’lim muassasalarida jismoniy tarbiya jarayonining pedagogik va texnologik evolyutsiyasi zamonaviy ilmiy yondashuvlar asosida tahlil qilingan. Tadqiqot davomida jismoniy tarbiya tizimining tarixiy rivojlanish bosqichlari, an’anaviy pedagogik metodlardan innovatsion hamda raqamli texnologiyalar asosidagi ta’lim tizimiga o‘tish jarayonlari keng yoritilgan. Ayniqsa, sun’iy intellekt, virtual reallik, biometrik monitoring, raqamli platformalar va adaptiv o‘qitish texnologiyalarining jismoniy tarbiya jarayonidagi o‘rni va ahamiyati chuqur o‘rganilgan.
jismoniy tarbiya, pedagogik texnologiyalar, raqamli ta’lim, sun’iy intellekt, virtual reallik, adaptiv o‘qitish, innovatsion pedagogika, sport pedagogikasi.
PEDAGOGIKADA VAQTNI MUVAFFAQIYATLI BOSHQARISH YO‘LLARI
Ushbu maqolada pedagogikada vaqtni muvaffaqiyatli boshqarish yo‘llari nazariy jihatdan o‘rganildi. Vaqtni boshqarish tushunchasi, uning pedagogik jarayondagi ahamiyati hamda ta’lim sohasida qo‘llaniladigan asosiy usul va tamoyillar tahlil qilindi. O‘qituvchi va talabalarning vaqtdan unumli foydalanishini ta’minlashga yo‘naltirilgan nazariy yondashuvlar, modellar va pedagogik tamoyillar ko‘rib chiqildi. Vaqtni boshqarishning ta’lim sifatiga bevosita ta’sir etishi hamda o‘quvchi shaxsini har tomonlama rivojlantirishdagi o‘rni asoslab berildi. Maqola pedagogika nazariyasi, ta’lim psixologiyasi va boshqaruv ilmiga oid yetakchi olimlarning ilmiy qarashlariga tayanib yaratildi.
vaqtni boshqarish, pedagogika, ta’lim jarayoni, o‘qituvchi samaradorligi, rejalash, ustuvorliklar, o‘z-o‘zini tartibga solish, vaqt resursi, ta’lim sifati, shaxsiy samaradorlik.
JADID PEDAGOGIKASIDA VATANPARVARLIK TARBIYASINING NAZARIY ASOSLARI VA ZAMONAVIY TALQINI
Ushbu ilmiy maqola jadid pedagogikasida vatanparvarlik tarbiyasining nazariy asoslarini tahlil qilish va uning zamonaviy ta‘lim tizimidagi talqinini o‗rganishga bag‗ishlangan. Tadqiqot doirasida jadid mutafakkirlarining pedagogik qarashlari, milliy qadriyatlar, tarixiy xotira va ijtimoiy faollik bilan bog‗liq vatanparvarlik g‗oyalari sistematik tahlil qilindi. Maqolada zamonaviy pedagogik yondashuvlar — aksiologik, kompetensiyaviy va shaxsga yo‗naltirilgan paradigmalardan foydalangan holda, jadid pedagogikasining nazariy merosi bugungi ta‘lim jarayonida qanday qo‗llanilishi ko‗rsatildi. Tadqiqot natijalari shuni isbotladiki, vatanparvarlik tarbiyasi yoshlarni ijtimoiy faol, fuqarolik ongiga ega va milliy identifikatsiyaga sodiq shaxs sifatida shakllantirishda muhim pedagogik vosita hisoblanadi. Shu bilan birga, maqolada jadid pedagogikasining zamonaviy pedagogik amaliyotga integratsiyalashuvi istiqbolli ilmiy yo‗nalish sifatida ta‘kidlandi.
: jadid pedagogikasi, vatanparvarlik tarbiyasi, milliy qadriyatlar, aksiologik yondashuv, kompetensiyaviy yondashuv, shaxsga yo‗naltirilgan ta‘lim, milliy identifikatsiya.
ONA TILI VA O‘QISH SAVODXONLIGI DARSLARIDA AN’ANAVIY VA ZAMONAVIY METODLARNING UYG‘UNLIGI
Mazkur maqolada ona tili va o‘qish savodxonligi darslarida an’anaviy va zamonaviy metodlarning uyg‘unligi masalasi yoritiladi. Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida nutqiy kompetensiya, matnni tushunish, mustaqil fikrlash va ijodiy yondashuvni shakllantirishda ikki yo‘nalishdagi metodlarning o‘zaro to‘ldiruvchanligi tahlil qilinadi. Shuningdek, dars samaradorligini oshirishda interfaol usullar, ko‘rgazmalilik, didaktik o‘yinlar va savol-javob asosidagi an’anaviy usullarning birgalikda qo‘llanishi ilmiy-metodik jihatdan asoslanadi.
Ona tili, o‘qish savodxonligi, an’anaviy metodlar, zamonaviy metodlar, interfaol ta’lim, matnni tushunish, boshlang‘ich ta’lim, didaktik o‘yinlar