O'ZBEKISTONDA FANLARARO INNOVATSIYALAR VA ILMIY TADQIQOTLAR JURNALI
“O‘zbekistonda fanlararo innovatsiyalar va ilmiy tadqiqotlar jurnali” mualliflarga o'zlarining asl tadqiqot maqolalarini barcha sohalarda nashr etish imkoniyatini beradi. Mazkur jurnal- bu bir oyda bir marta ko'rib chiqiladigan ochiq kirish jurnalidir. ISSN (Online): 2181-3302 SJIF Impact Factor (2024): 6.618
BALALARǴA QOSIQLARDI ÚYRETIWDE ZAMANAGÓY USILLARDI QOLLANIWDIŃ ÁHMIYETI
Balalarǵa qosıqlardı úyretiw barısında zamanagóy usıllardı qollanıw olardıń muzıkalıq qábiletlerin rawajlandırıwda úlken áhmiyetke iye. Maqalada pedagogika hám psixologiya tarawındaǵı zamanagóy usıllar, sanlı texnologiyalar, interaktiv hám oyın elementleri arqalı balalardıń muzıkalıq qábiletlerin jaqsılaw jolları talqılanǵan. Sonday-aq, hár qıylı jastaǵı balalarda muzıkalıq bilimlerdi ózlestiriw nátiyjeliligin arttırıwda jańa usıllardıń áhmiyeti hám olardıń nátiyjeliligi úyrenilgen.
Balalar, qosıq, zamanagóy usıllar, interaktiv texnologiyalar, oyın elementleri, muzıkalıq tálim.
KITOBSEVAR INSON OBRAZINI KULOLCHILIK SAN’ATIDA IFODALASHNING USLUBIY YONDASHUVLARI
Maqolada O‘zbek kulolchiligidagi badiiy uslub uzoq davr davomida shakllanib, ayrim tumanlarda idish-tovoqlar turlari va naqshlarining o‘ziga xosligi saqlanib kelmoqda. Idishlarga beriladigan naqshlar asosan qa-lami, chizma yoki xarroji uslubida amalga oshirilgan, ba'zan ular birgalikda ishlatilgan deb yoritib berilgan.
idish-tovoqlar, kulolchilik san’ati, kulollik charxi, milliy sanʼatning ilk namunalari, idish-tovoqlar, xorazm kulolchiligi tarixi.
TARBIYAVIY ISHLARNI BOSHQARISH JARAYONLARINI TAKOMILLASHTIRISH YO‘LLARI
Mazkur ilmiy maqolada ta’lim muassasalarida tarbiyaviy ishlarni boshqarish jarayonlarini takomillashtirishning nazariy, metodologik va amaliy jihatlari keng va chuqur tahlil qilinadi. Tadqiqotda tarbiyaviy ishlarni boshqarish tushunchasining mazmun-mohiyati, uning ta’lim tizimidagi o‘rni hamda shaxs kamolotini ta’minlashdagi ahamiyati ilmiy manbalar asosida yoritilgan. Shuningdek, tarbiyaviy ishlarni boshqarishda tizimli, shaxsga yo‘naltirilgan va kompetensiyaviy yondashuvlarning o‘zaro uyg‘unligi asoslab berilgan. Maqolada tarbiyaviy ishlarni samarali tashkil etish va boshqarishda innovatsion pedagogik texnologiyalar, axborot-kommunikatsiya vositalari, monitoring va baholash mexanizmlaridan foydalanish imkoniyatlari ochib berilgan. Tarbiya jarayonini boshqarishda oila, mahalla va jamoatchilik bilan hamkorlikni kuchaytirish masalalari alohida ilmiy-amaliy ahamiyatga ega yo‘nalish sifatida tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari ta’lim muassasalarida tarbiyaviy ishlarni boshqarish jarayonlarini takomillashtirishga doir ilmiy xulosalar va amaliy tavsiyalarni ishlab chiqishga xizmat qiladi.
tarbiyaviy ishlar, tarbiyaviy boshqaruv, ta’lim muassasasi, tarbiya jarayoni, monitoring va baholash, pedagogik yondashuv.
DIALOGIK DISKURSDA FRAZEOLOGIK BIRLIKLAR: ULARNING QO‘LLANILISHI VA TARJIMASI
Frazeologik birliklar (FB) dialogik nutqning muhim tarkibiy qismlaridan biri bo‘lib, ular nutqning ifodaliligini, kogerentligini va madaniy tusini ta’minlaydi. Ammo ularning turli tillarga, ayniqsa ingliz va o‘zbek tillari o‘rtasidagi tarjimasi lingvistik va madaniy farqlar tufayli katta muammolarni keltirib chiqaradi. Ushbu tadqiqot frazeologik birliklarning xususiyatlari, funksiyalari va tarjima strategiyalarini tahlil qiladi. Badiiy matnlar, audiovizual materiallar va haqiqiy muloqotlar tahlil qilinib, turli tarjima yondashuvlarining samaradorligi baholandi. Natijalarga ko‘ra, ekvivalentlik, adaptatsiya va parafraz qilish eng ko‘p qo‘llaniladigan usullar bo‘lib, ularning har biri o‘ziga xos afzallik va cheklovlarga ega. Tadqiqot natijalari frazeologik birliklarni tarjima qilishda madaniy sezgirlik va kontekstual tushunishning muhimligini tasdiqlaydi.
dialogik diskurs, frazeologik birlik, funksiya, pragmatika, tarjima, lingvokulturologiya.
BO‘LAJAK PEDAGOGLARDA KORRUPSIYAGA QARSHI QADRIYATLAR VA FUQAROLIK MAS’ULIYATINI SHAKLLANTIRISHNING PEDAGOGIK ASOSLARI
ushbu maqolada bo‘lajak pedagog shaxsida korrupsiyaga qarshi qadriyatlar va fuqarolik mas’uliyatini shakllantirishning pedagogik asoslari chuqur tahlil qilingan. Maqolada korrupsiyaning ta’lim tizimidagi salbiy oqibatlari, fuqarolik mas’uliyatining pedagogik mazmuni, yoshlar ongida halollik va adolat tamoyillarini mustahkamlash yo‘llari yoritilgan. Tadqiqotda pedagogik jarayonlarda antikorruptsiya madaniyatini shakllantirishga qaratilgan ilg‘or tajribalar, yondashuvlar va o‘qituvchining shaxsiy namunasi muhim omil sifatida ko‘rsatib berilgan.
korrupsiya, halollik, fuqarolik mas’uliyati, pedagogika, qadriyat, innovatsion ta’lim, shaxsiy namuna.
This article examines the growing geopolitical significance of Greenland within the evolving architecture of Arctic and global security, with particular attention to the strategic rationale underlying former U.S. President Donald Trump’s repeated assertions regarding the necessity of Greenland for American national security. Moving beyond the perception of such statements as rhetorical excess, the study situates U.S. interest in Greenland within broader structural dynamics, including climate change, Arctic militarization, critical resource competition, and the transformation of transatlantic relations. The analysis explores Greenland’s historical and legal status within the Kingdom of Denmark, its economic structure and vulnerabilities, and its geostrategic value as a node in missile defense, maritime control, and emerging Arctic infrastructure. Furthermore, the article assesses the implications of intensified U.S. involvement for European security, Danish sovereignty, NATO cohesion, and relations with Russia and China. It argues that Greenland has become a test case for shifting norms in international order, where geo-economics and security considerations increasingly challenge established principles of sovereignty and alliance governance. The findings suggest that European actors must reassess long-held assumptions about the stability of transatlantic security arrangements and prepare for a more contested and multipolar Arctic future.
Greenland, security, NATO, Denmark, Donald Trump, Vikings, North Atlantic, Russia, China, Pituffik Space Base, GIUK Gap.
ТАРИХ ТАЪЛИМИДА МЕДИА-МАДАНИЯТНИ ШАКЛЛАНТИРИШ: ЗАМОНАВИЙ ЁНДАШУВЛАР ВА ТАЪЛИМ ТЕХНОЛОГИЯЛАРИ
Ушбу мақолада рақамли жамият шароитида медиа-маданиятнинг ривожи ва унинг тарих таълимига таъсири ёритилган. Медиа-маданиятнинг асосий таркибий жиҳатлари ҳамда аудиовизуал ва электрон воситаларнинг таълимдаги аҳамияти кўриб чиқилган. Таҳлиллар натижасида тарих таълимида медиа манбалардан фойдаланиш талабаларда манба танқиди, танқидий фикрлаш ва медиасаводхонликни шакллантиришда муҳим экани асосланган.
медиа-маданият, тарих таълими, ахборот-коммуникация технологиялари (АКТ), медиасаводхонлик, медиакомпетентлик, аудиовизуал таълим, медиа-креативлик, манба танқиди, виртуал музейлар, технологик харита.
XIVA XONLIGINING QOʻNGʻIROTLAR SULOLASI HUKMRONLIGI DAVRIDAGI IJTIMOIY-IQTISODIY HAYOTI
Mazkur maqolada Xiva xonligida Qoʻngʻirotlar sulolasi hukmronligi davrida kechgan siyosiy jarayonlar, davlat boshqaruvi tizimi hamda ijtimoiy-iqtisodiy hayotning asosiy jihatlari tahlil qilinadi. Sulola vakillarining hokimiyatni markazlashtirishga qaratilgan siyosati, ijtimoiy tuzumning an’anaviy xususiyatlari, sugʻorma dehqonchilik va hunarmandchilikka asoslangan xoʻjalik tizimi yoritib beriladi. Shuningdek, Xiva xonligining qoʻshni davlatlar va Rossiya imperiyasi bilan boʻlgan munosabatlari, XIX asrda xonlikning siyosiy mustaqilligiga ta’sir koʻrsatgan omillar ilmiy jihatdan baholanadi.
Xiva xonligi, Qoʻngʻirotlar sulolasi, siyosiy boshqaruv, ijtimoiy tuzum, sugʻorma dehqonchilik, hunarmandchilik, savdo aloqalari, Rossiya imperiyasi, XIX asr
DOIRADA BERILGAN KASR TARTIBLI SUPERDIFFUZIYA TENGLAMASI UCHUN BOSHLANG‘ICH CHEGARAVIY MASALANI YECHISH
Doiraviy hududda berilgan kasr tartibli superdiffuziya tenglamasi uchun boshlang‘ich chegaraviy masalani yechish ilmiy tadqiqotlar sohasida muhim ahamiyatga ega. Superdiffuziya jarayonlari odatiy diffuziyaga nisbatan tezroq yoki sekinroq tarqalish hodisalarini tavsiflaydi va u ko‘plab fizik, biologik va muhandislik tizimlarida uchraydi. Kasr tartibli hosila operatorlari yordamida ifodalangan superdiffuziya tenglamalari an’anaviy differensial tenglamalarga qaraganda ko‘proq ma’lumotni o‘z ichiga oladi, chunki ular tizim xotirasini va tarqalishning noan’anaviy xususiyatlarini hisobga oladi. Dairaviy hududda boshlang‘ich va chegaraviy shartlar bilan berilgan masalani yechish numerik metodlar va analitik usullar orqali amalga oshiriladi, jumladan Grünwald-Letnikov, Caputo va Riemann-Liouville formulalari asosida. Tadqiqot natijalari kasr tartibli superdiffuziya tenglamalarini turli sharoitlarda modellash imkonini beradi va real dunyodagi transport jarayonlarini oldindan bashorat qilishga yordam beradi. Ushbu masalada raqamli metodlar, xususan finite difference usuli, spektral metodlar va variatsion yondoshuvlar tadqiq etilgan, ularning aniqligi va barqarorligi tahlil qilingan. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, boshlang‘ich chegaraviy shartlarni aniqlik bilan qo‘llash superdiffuziya jarayonini to‘g‘ri modellashtirish uchun muhimdir. Shuningdek, kasr tartibli modellar biologik hujayra transporti, molekulyar diffuziya, neft va gaz sohalarida energiya va moddalar oqimining tavsifi kabi amaliy sohalarda qo‘llaniladi.
kasr tartibli superdiffuziya tenglamasi, boshlang‘ich chegaraviy masala, Caputo hosilasi, Riemann-Liouville hosilasi, numerik metodlar, finite difference, spektral metodlar, transport jarayoni, xotira ta’siri.
MASOFAVIY TA'LIM: ZAMONAVIY TA'LIMNING YANGI BOSQICHI
Ushbu maqolada masofaviy ta'limning nazariy asoslari, rivojlanish tarixi, afzalliklari va kamchiliklari, hamda O'zbekiston ta'lim tizimida qo'llanilishi masalalari o'rganilgan. Masofaviy ta'lim zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari asosida shakllanayotgan ta'lim shakli sifatida tahlil qilingan. Maqolada masofaviy ta'limning an'anaviy ta'limdan farqlari, uning pedagogik va psixologik jihatlari, texnologik platformalari hamda kelajakdagi rivojlanish istiqbollari ko'rib chiqilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko'rsatadiki, masofaviy ta'lim to'g'ri tashkil etilganda yuqori samaradorlikka erishish mumkin, ammo buning uchun tegishli texnik, metodologik va kadrlar ta'minoti zarur.
masofaviy ta'lim, elektron ta'lim, raqamli texnologiyalar, onlayn platformalar, virtual o'quv muhiti, interaktiv ta'lim, aralash ta'lim, pedagogik innovatsiya.
HUDUDLAR RIVOJLANISHIDA INVESTITSIYA SAMARADORLIGINI BAHOLASH MEXANIZMLARI
Mazkur maqolada hududlar iqtisodiy rivojlanishida investitsiya faoliyatining samaradorligini baholash mexanizmlari tahlil qilinadi. Investitsiya resurslaridan oqilona foydalanish hududlarning raqobatbardoshligini oshirish, ishlab chiqarish salohiyatini kengaytirish hamda ijtimoiy infratuzilmani rivojlantirishda muhim omil hisoblanadi. Shu bois investitsiya samaradorligini baholashning zamonaviy metodik yondashuvlarini takomillashtirish dolzarb vazifa hisoblanadi.
investitsiya samaradorligi, hududiy rivojlanish, baholash mexanizmi, iqtisodiy ko‘rsatkichlar, investitsiya siyosati.
XALQ DOSTONLARIDA ZOOMORF MIFOLOGIK OBRAZLAR BADIIY TALQINLARI
Ushbu maqolada o‘zbek xalq dostonlari va ertaklarida uchraydigan zoomorf mifologik obrazlar, ularning kelib chiqishi, poetikasi, badiiy talqinlari, xalq og‘zaki ijodidagi o‘rni va ahamiyati haqida, shuningdek, zoomorf mifologik timsollarning epik qahramonlar harakterini ochishdagi o‘rni, syujet rivojiga ta’siri va badiiy g‘oyani ifodalashdagi ahamiyati haqida so‘z boradi va bir necha dostonlar misolida ko‘rib chiqiladi.
ajdar, bo‘ri, mayna, g‘oz, humo, ot, zoomorf, doston, ertak.
ARXITEKTURA VA QURILISH TARIXI FANINI O’QITISHDA ZAMONAVIY PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALARNING NATIJADORLIGI
Ushbu maqolada Arxitektura va qurilish tarixi fanni o‘qitishda qo‘llanilishi mumkin bo‘lgan zamonaviy pedagogic texnologiyalar haqida fikr yuritilgan. O’qitishning zamonaviy ta’limda AKT, interfaol metodlar, loyiha (Project-Based Learning) asosida o‘qitish, gamifikatsiya va multimedia vositalari bilan o’qitish metodlari va ularning afzalliklari haqidagi masalarni yoritib berishga ahamiyat berilgan.
AKT, interfaol metodlar, loyiha (Project-Based Learning), virtual ekskursiyalar, 3D-modellashtirish, Google Arts & Culture, “Aqliy hujum”, “Baliq skeleti”, “Klaster”, “Insert”, “Debatlar”.
KICHIK MАKTАBGАCHА YОSHDАGI BОLАLАRDА INKULTURАTSIYА JАRАYОNINING О'ZIGА XОSLIGI
Mаqоlаdа kichik mаktаbgаchа yоshdаgi bоlаlаrdа inkulturаtsiyа jаrаyоnining xususiyаtlаri, uning shаkllаnishi vа rivоjlаnishidаgi оmillаr tаhlil qilinаdi. Tаdqiqоt nаtijаlаri bоlаlаrning ijtimоiy, mаdаniy vа til rivоjlаnishi jаrаyоnidа inkulturаtsiyаning muhim rоlini kо‘rsаtаdi. Shuningdek, mаqоlаdа оilаviy muhit, tаrbiyаviy metоdlаr vа mаktаbgаchа tа’lim tizimining inkulturаtsiyа jаrаyоnigа tа’siri yоritilgаn.
Inkulturаtsiyа, mаktаbgаchа yоsh, mаdаniy rivоjlаnish, ijtimоiy mоslаshuv, tаrbiyа, о‘yin fаоliyаti.
ВЛИЯНИЕ ЗДОРОВОГО ОБРАЗА ЖИЗНИ НА ПРОФЕССИОНАЛЬНО-ПРИКЛАДНУЮ ДЕЯТЕЛЬНОСТЬ СТУДЕНТОВ.
Maqolada talabalarning kasbiy faoliyatida jismoniy tarbiya va sog'lom turmush tarzining o'rni, ularning ma'lum bir kasbiy faoliyatni amalga oshiruvchi shaxsning sog'lom turmush tarzi tushunchasi tasvirlangan.
sog'lom turmush tarzi, jismoniy tarbiya, kasbiy va amaliy faoliyat, gigiyenik xususiyatlar.
INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA “RAG‘BAT” LEKSIK-SEMANTIK MAYDONI TIPOLOGIYASI
Mazkur maqolada ingliz va o‘zbek tillarida “rag‘bat” tushunchasini ifodalovchi leksik birliklarning leksik-semantik maydoni qiyosiy-tipologik yondashuv asosida tahlil qilinadi. Tadqiqotda leksik-semantik maydon nazariyasiga tayangan holda, yadro va periferik birliklar aniqlanib, ularning semantik guruhlari ochib beriladi. Tahlil natijalari ingliz tilida rag‘bat tushunchasi asosan individual va kasbiy motivatsiya bilan, o‘zbek tilida esa ma’naviy-axloqiy va ijtimoiy rag‘bat bilan bog‘liqligini ko‘rsatadi. Mazkur tadqiqot natijalari qiyosiy tilshunoslik, leksikologiya va tarjimashunoslik sohalari uchun muhim ilmiy ahamiyat kasb etadi.
BILIMLAR TRANSFERINING TA’LIM JARAYONIDA TUTGAN O‘RNI
Ushbu maqolada bilimlar transferi tushunchasining shakllanish tarixi, uning ta’lim jarayonidagi o‘rni hamda ushbu jarayonni amalga oshirishga xizmat qiluvchi asosiy pedagogik modellar va elementlar tahlil qilingan bo‘lib raqamli muhitda bilimlar transferini ta’minlashning nazariy-metodik asoslari chuqurroq anglash maqsadida yoritilgan.
pedagogika, bilimlar transferi, bilim, model, talaba, elektron ta’lim, bilim manbai.
TEACHERS’ PERSPECTIVES ON INTEGRATING ARTIFICIAL INTELLIGENCE IN ENGLISH LANGUAGE TEACHING
This article examines teachers’ perspectives on integrating artificial intelligence (AI) into English language teaching (ELT). In the context of digitalization and globalization, AI technologies such as adaptive learning platforms, automated assessment systems, chatbots, and interactive applications are increasingly used in EFL classrooms. The study aims to identify teachers’ attitudes towards AI, perceived benefits, challenges, and recommendations for effective integration. The research employed a mixed-method approach involving a questionnaire and semi-structured interviews with English teachers. Findings indicate that teachers generally hold positive attitudes toward AI integration, highlighting its potential to individualize learning, increase student motivation, and facilitate teaching efficiency. However, challenges such as limited infrastructure, lack of professional training, and concerns about data reliability were also reported. The study suggests that successful AI integration requires adequate teacher training, improved technological infrastructure, and clear pedagogical guidelines.
Artificial Intelligence, EFL, teachers’ attitudes, AI integration, digital education, ELT.
ВЛИЯНИЕ РАЗВИТИЯ ЦИФРОВОЙ ИНФРАСТРУКТУРЫ НА ПРОМЫШЛЕННОЕ ПРОИЗВОДСТВО: ЭКОНОМЕТРИЧЕСКИЙ АНАЛИЗ
В статье проводится эконометрический анализ влияния развития цифровой инфраструктуры на уровень промышленного производства. На основе панельных данных по регионам оценивается вклад цифровизации в динамику промышленного выпуска с учетом региональных и временных эффектов. Полученные результаты свидетельствуют о наличии статистически значимого положительного влияния цифровой инфраструктуры на промышленное производство, что подтверждает целесообразность активной государственной политики в сфере цифрового развития.
цифровая инфраструктура, промышленное производство, цифровизация, панельные данные, фиксированные эффекты, эконометрическое моделирование.
TURKIYA VA O‘ZBEKISTON MAKTABLARIDA KELISHIK QO‘SHIMCHALARINI O‘QITISH YONDASHUVLARINING LINGVODIDAKTIK ASOSLARI
Mazkur maqolada Turkiya va O‘zbekiston ta’lim tizimlarida kelishik qo‘shimchalarini o‘qitishning metodik va mazmuniy xususiyatlari qiyosiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda har ikki mamlakatning umumta’lim maktablari uchun mo‘ljallangan ona tili va turk tili fanlari o‘quv dasturlariga tayanilgan holda, kelishik qo‘shimchalarining qaysi sinflarda va qanday yondashuv asosida o‘rgatilishi aniqlanadi. Tahlil natijalariga ko‘ra, Turkiyada kelishik qo‘shimchalari boshlang‘ich sinflarda tizimli grammatik mavzu sifatida berilmasdan, ularning ongli ravshda 6-sinfdan o‘rgatiladi. O‘zbekistonda esa mazkur grammatik kategoriya 3-4-sinflardanoq mustaqil mavzu sifatida kiritilib, keyingi sinflarda izchil ravishda chuqurlashtirib borilishi ko‘rsatib beriladi. Maqolada ikki yondashuvning lingvodidaktik asoslari ochib berilib, ularning afzallik va cheklovlari ilmiy asosda baholanadi.
kelishik qo‘shimchalari, lingvodidaktika, ona tili ta’limi, turk tili, o‘quv dasturi, grammatika, metodika, maktab
JISMONIY MASHQLAR JARAYONIDA NUTQNI RIVOJLANTIRISHNING PEDAGOGIK-PSIXOLOGIK AHAMIYATI.
Jismoniy mashqlar jarayoni bolalar va o'smirlarning nafaqat jismoniy, balki nutqiy, kognitiv va emotsional rivojlanishiga ham katta ta'sir ko'rsatadi. Ushbu maqola jismoniy tarbiya va sport mashg'ulotlari orqali nutq rivojlantirishning pedagogik va psixologik asoslarini tahlil qiladi. Jismoniy faollik motor faoliyatni kuchaytirib, miya qon aylanishini yaxshilaydi, bu esa nutq apparati, leksik zaxira, grammatik tuzilish va kommunikativ ko'nikmalarni rivojlantirishga yordam beradi. O'zbekiston ta'lim tizimida jismoniy tarbiya darslari va harakatli o'yinlar orqali nutqni rivojlantirishning dolzarbligi, shuningdek, xorijiy tadqiqotlar bilan taqqosiy tahlil keltirilgan. Natijalar shuni ko'rsatadiki, muntazam jismoniy mashqlar nutq kechikishlarini 20-40% ga kamaytirishi va bolalarning ijtimoiy moslashuvini yaxshilashi mumkin. Maqola pedagoglar va psixologlar uchun amaliy tavsiyalar beradi.
Jismoniy mashqlar, nutq rivojlantirish, pedagogik ahamiyat, psixologik ta'sir, motor faollik, harakatli o'yinlar, jismoniy tarbiya, kognitiv rivojlanish, kommunikatsiya, bolalar psixologiyasi.
MUSTAQILLIK DAVRI ADABIYOTSHUNOSLIGIDA MANTIQIY BUZILISHLAR VA ULARNING NAZARIY ASOSLARI.
Mazkur ilmiy maqolada O‘zbekiston mustaqillikka erishganidan keying adabiy jarayonda kuzatilgan mantiqiy buzilishlarmasalasi o‘rganiladi. Mustaqillik davri adabiyotida badiiy erkinlikning kuchayishi, yangi estetik tamoyillarning shakllanishi, postmedernistik tafakkurning kengayishi,ayrim asarlarda kompozitsion, psixologik, vaqt-makon, sabab-oqibat va badiiy tasvir izchilligida mantiqiy nomuvofiqliklarni yuzaga keltirgani ilmiy tahlil qilinadi. Shuningdek, mantiqiy buzilishlarning asosiy ko‘rinishlari, ularning paydo bo‘lish sabablari hamda o‘quvchi idrokiga ta’siri yoritilgan. Tadqiqot davomida adabiy jarayonning umumiy xususiyatlari, yozuvchilarning badiiy izlanishlari va estetik tajribalari asosida masalaga nazariy yondashuv bildiriladi.
ILMIY USLUBDA YORDAMCHI SO’ZLARNING QO’LLANISHI
Zamonaviy tilshunoslikda funksional yondashuv asosida til birliklarining nutqiy faoliyatda bajaradigan vazifalarini aniqlashga alohida e’tibor qaratilmoqda. Tilning uslubiy qatlamlari, xususan, ilmiy uslubning o‘ziga xos lisoniy mexanizmlarini tadqiq etish bugungi kunda dolzarb masalalardan biri sanaladi.
BAQSÍSHÍLÍQ KÓRKEM ÓNERINIŃ QÁLIPLESIW BASQISHLARÍ HÁM TARIYXÍY TAMIRLARÍ.
Bul maqalada baqsıshılıq kórkem óneriniń qáliplesiw basqıshları hám onıń tariyxıy tamırları ilimiy-teoriyalıq jaqtan tallanadı. Baqsıshılıq kórkem óneriniń áyyemgi awızeki dóretiwshilik dástúrleri, mifologiyalıq túsinikler, máresim hám isenimler menen baylanıslılıǵı sáwlelendiriledi. Sonday-aq, baqsı shaxsınıń jámiyettegi sociallıq-mádeniy wazıypaları, dástanshılıq dástúrleriniń rawajlanıw procesinde ótken ózgerisler hám hár qıylı tariyxıy dáwirlerde baqsıshılıq kórkem óneriniń rawajlanıw basqıshları kórip shıǵıladı. Maqalada baqsıshılıqtıń xalıq ruwxıy turmısındaǵı ornı, ustaz-shákirt dástúrleri arqalı úzliksiz dawam etip kiyatırǵan kórkem miyras sıpatındaǵı áhmieti tiykarlap beriledi.
Baqsıshılıq kórkem óneri, awızeki dóretiwshilik, dástanshılıq, tariyxıy tamırlar, qáliplesiw basqıshları, baqsı, ustaz-shákirt dástúri, milliy mádeniyat, xalıq miyrası.
NUTQ NUQSONIGA EGA BOLALAR BILAN ISHLASHDA OTA-ONALARNI LOGOPEDIK-KORREKSION JARAYONGA FAOL JALB ETISHNING NAZARIY VA AMALIY ASOSLARI
Mazkur maqolada nutq nuqsoniga ega bolalar bilan olib boriladigan logopedik-korreksion jarayonda ota-onalarni faol jalb etishning nazariy va amaliy asoslari yoritilgan. Tadqiqotda oilaning bolaning nutqiy rivojlanishidagi o‘rni, ota-onalar va mutaxassislar hamkorligining samaradorligi hamda uy sharoitida olib boriladigan korreksion ishlarning ahamiyati tahlil qilinadi. Ota-onalarning logopedik bilim va ko‘nikmalarini oshirish, ularni maqsadli mashg‘ulotlarga yo‘naltirish bolaning nutqiy muammolarini bartaraf etishda muhim omil sifatida asoslab beriladi. Maqolada ota-onalar bilan ishlashning samarali shakllari, maslahatlar, treninglar va amaliy tavsiyalar orqali logopedik jarayonni uzluksiz tashkil etish masalalari ochib berilgan. Tadqiqot natijalari ota-onalarning faol ishtiroki bolalarda nutq rivojining tezlashishiga, barqaror natijalarga erishishga hamda ijtimoiy moslashuv darajasining oshishiga xizmat qilishini ko‘rsatadi.
nutq nuqsoni, logopedik korreksiya, ota-onalar ishtiroki, oilaviy hamkorlik, nutq rivoji, korreksion jarayon, pedagog-logoped, ijtimoiy moslashuv.
ФОРМИРОВАНИЕ МАТЕМАТИЧЕСКИХ ПРЕДСТАВЛЕНИЙ МЛАДШИХ ШКОЛЬНИКОВ С ИСПОЛЬЗОВАНИЕМ ВИЗУАЛЬНЫХ СРЕДСТВ
Использование визуальных средств играет важную роль в эффективном обучении математике в начальных классах. Для каждого ребёнка абстрактные математические понятия могут быть трудными для понимания. В данной статье анализируются методы формирования математических представлений младших школьников с использованием визуальных средств, их эффективность в образовательном процессе и влияние на когнитивное развитие детей. Также рассматриваются методы объяснения математических понятий с помощью диаграмм, графиков, интерактивных карт и изображений.
Математика, начальная школа, визуальные средства, когнитивное развитие, методика обучения, интерактивные методы.
ENERGIYA MANBALARINI OPTIMALLASHTIRISHDA SUN’IY INTELLEKT ASOSIDAGI INNOVATSION YONDASHUV
Mazkur ilmiy maqolada sun’iy intellekt texnologiyalarining energetika sohasiga ta’siri, xususan, energiya manbalaridan samarali foydalanish, energiya ishlab chiqarish jarayonlarini optimallashtirish hamda barqaror energetika tizimini shakllantirishdagi o‘rni tahlil qilinadi. Bugungi kunda global miqyosda energiya resurslariga bo‘lgan talabning ortib borishi, iqlim o‘zgarishi va ekologik muammolar sharoitida sun’iy intellekt asosidagi yechimlar energetika tarmog‘ida muhim innovatsion omil sifatida namoyon bo‘lmoqda. Tadqiqot davomida sun’iy intellektning an’anaviy va qayta tiklanuvchi energiya manbalariga ta’siri, uning ijtimoiy-iqtisodiy va ekologik samaradorligi ilmiy-nazariy jihatdan yoritiladi.
sun’iy intellekt, energetika, energiya manbalari, qayta tiklanuvchi energiya, smart grid, energiya samaradorligi, raqamli texnologiyalar.
OʻZBEKISTONNING JAHON SAVDO TASHKILOTIGA AʻZOLIGI: IQTISODIY OʻSISH, RAQOBATBARDOSHLIK VA MARKAZIY OSIYO TAJRIBASI
Ushbu maqolada Xitoyning “Bir kamar — bir yo‘l” tashabbusining mazmuni va uning global iqtisodiy ahamiyati yoritiladi. O‘zbekiston uchun bu tashabbus tashqi bozorga chiqish, investitsiyalarni jalb etish va tranzit salohiyatini oshirishda muhim imkoniyatlar yaratadi. Biroq, tashabbusning ayrim salbiy jihatlari – masalan, tashqi iqtisodiy qarzlarga bog‘lanish xavfi va Xitoyga haddan tashqari iqtisodiy qaramlik ehtimoli ham mavjud. This article discusses the essence of China's 'One Belt, One Road' initiative and its global economic significance. For Uzbekistan, this initiative creates important opportunities for accessing foreign markets, attracting investments, and increasing transit potential. However, there are also some negative aspects of the initiative, such as the risk of dependence on external economic debts and the possibility of excessive economic reliance on China. В этой статье обсуждается суть инициативы Китая «Один пояс, один путь» и ее глобальное экономическое значение. Для Узбекистана эта инициатива создает важные возможности для доступа к иностранным рынкам, привлечения инвестиций и увеличения транзитного потенциала. Однако есть и некоторые негативные аспекты инициативы, такие как риск зависимости от внешних экономических долгов и возможность чрезмерной экономической зависимости от Китая.
MIZ, geografik yopiqlik, , Ipak yo’li iqtisodiy zanjiri, Dengiz ipak yo’li
UlUGʻBEK HAMDAMNING “TOʻRTKOʻCHA” ROMANIDA QAHRAMON VA SYUJET TALQINI
Ushbu maqola orqali Ulug‘bek Hamdamning “To‘rtko‘cha” romanining badiiy xusuiyatlari, xususan, asar realizmining oʻziga xosligi hamda qahramon tahlili boʻyicha mulohazalar bayon qilinadi. Asarning syujet qurilishi, xronotop, romaniy problema va bosh qahramon hatti-harakatlari turli rakurslardan turib tadqiq etiladi.
Ulugʻbek Hamdam, “Toʻrtkoʻcha” romani, syujet, xronotop, bosh qahramon, talqin va tahlil.
ВЕРТЕБРОГЕН ОҒРИҚ СИНДРОМИНИНГ ЭПИДЕМИОЛОГИЯСИ, КЛИНИК ЎЗИГА ХОС ХУСУСИЯТЛАРИ (АДАБИЁТЛАР ШАРХИ)
Вертеброген бел-думғаза радикулопатияси меҳнатга лаёқатли аҳоли орасида кенг тарқалган, юқори ижтимоий-иқтисодий аҳамиятга эга бўлган неврологик касаллик бўлиб, асосан умуртқалараро диск протрузияси ёки чурраси ҳамда дегенератив-дистрофик ўзгаришлар натижасида асаб илдизчаларининг компрессияси билан боғлиқ ҳолда ривожланади. Аҳолининг 70–80% ҳаёти давомида бел оғриғини бошдан кечиради, уларнинг 10–15% ида радикулопатия шаклланади; айрим ҳолларда оғриқ сурункали тус олиб, меҳнат қобилиятининг пасайиши ва ҳаёт сифати ёмонлашишига олиб келади. Касаллик клиник кечишида гендерга хос фарқлар мавжуд бўлиб, аёлларда гормонал ўзгаришлар ва остеопороз, эркакларда эса жисмоний юкланиш ва касбий омиллар муҳим аҳамиятга эга. Вертеброген оғриқлар кўпинча ҳаёт учун хавфли патологиялар билан боғлиқ бўлмасада, жиддий касалликларни истисно қилиш диагностикада ҳал қилувчи аҳамиятга эга. Замонавий ёндашувларга мувофиқ, оғриқ патогенезини баҳолашда анатомик, психологик ва ижтимоий омилларни комплекс ҳисобга олиш, “диагностик триада” ва биопсихо-ижтимоий модель асосида индивидуаллаштирилган даволаш ҳамда реабилитация стратегияларини қўллаш клиник натижаларни яхшилашнинг асосий шарти ҳисобланади.
вертеброген оғриқ, бел-думғаза радикулопатияси, умуртқалараро диск чурраси, скелет-мушак оғриқлари, гендер фарқлари, сурункали бел оғриғи, диагностика триадаси, биопсихо-ижтимоий модель, реабилитация.