BOLALARDA NEVROZ KASALLIGINING KELIB CHIQISH SABABLARI VA OQIBATLARI. TEKSHIRISH VA ZAMONAVIY DAVOLASH USULLARI
Keywords:
Bolalik nevrozi, ruhiy trauma, tashvish buzilishi, emotsional regulyatsiya, kognitiv-davranish terapiyasi, o‘yin terapiyasi, oila terapiyasi, psixodiagnostika, bolalar psixoterapiyasi.Abstract
Ushbu ilmiy maqolada bolalik davridagi nevrozlar — asosiy sabablari, klinik kechishi, uzoq muddatli oqibatlari, diagnostikasi va zamonaviy davolash usullari chuqur tahli qilinadi. Bolaning o‘sish va rivojlanishi jarayonida psixologik omillar bilan o‘ziga xos yosh xususiyatlari o‘rtasidagi o‘zaro ta’sir natijasida shakllanadigan bu funksional buzilishlar oila, maktab va jamiyat uchun jiddiy muammo hisoblanadi. Bolalik nevrozlari emotsional barqarorlikning buzilishi (tashvish, qo‘rquv, kayfiyat pasayishi), xulq-atvordagi o‘zgarishlar (agressiya, ortga tortilish) va somatovegetativ reaktsiyalar (uyqu, ovqatlanish, vegetativ belgilar) kombinatsiyasida namoyon bo‘ladi. Maqola bolalarda nevrozning paydo bo‘lishiga yordam beruvchi psixotravmatik omillar (oila ichidagi ziddiyatlar, ta’lim muassasasidagi stress, psixologik travmalar), shuningdek biologik (irsiy moyillik, perinatal zararlanish) va psixologik (temperament, hissiy regulyatsiyaning zaifligi) omillarga alohida e‘tibor qaratadi. Zamonaviy yondashuv bolalik nevrozlarini kompleks tekshirish (klinik, psixodiagnostik, ba’zan nevrofiziologik) va ko‘p tarmoqli davolash (o‘ziga xos psixoterapiya — kognitiv-davranish terapiyasi, o‘yin terapiyasi, oila terapiyasi, farmakoterapiya va reabilitatsiya choralari)ni o‘z ichiga oladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, bolalik nevrozlarining erta aniqlanishi va o‘z vaqtida kompleks aralash yondashuv asosida davolanishi kelajakdagi ruhiy salomatlik muammolarini, maktabga moslashish va ijtimoiylashish qiyinchiliklarini, shuningdek surunkali psixosomatik kasalliklarning rivojlanishini oldini olishning asosiy yo‘lidir.
References
1. Abdukarimov, A. A. (2018). Asab kasalliklari [Nervous diseases]. Ibn Sino nomidagi nashriyot.
2. Aleksandrovskiy, Y. A. (2018). Pogranichnyye psikhicheskiye rasstroystva [Borderline mental disorders].
3. American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). https://doi.org/10.1176/appi.books.9780890425596
4. Beck, J. S. (2020). Cognitive behavior therapy: Basics and beyond (3rd ed.). Guilford Press.
5. Gelder, M., Mayou, R., & Cowen, P. (2018). Oxford textbook of psychiatry (6th ed.). Oxford University Press.
6. Gulom, A., Berdiyevich, T. S., Otabek ogli, N. F., Mirjonovna, M. M., & Burkhonovna, M. Z. (2025). HOMILADORLIK DAVRIDA QALQONSIMON BEZ FAOLIYATINING LABORATOR NAZORATI. TADQIQOTLAR, 76(5), 295-297.
7. Mendelevich, V. D. (2020). Klinicheskaya psikhiatriya i meditsinskaya psikhologiya [Clinical psychiatry and medical psychology]. GEOTAR-Media.
8. Nasullayev, F. O. (2024). Young in children allergic factors to the surface exit factors. Science and Innovation, 3(Special Issue 54), 372–374.
9. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. (2021). Nevrologik kasalliklar bo‘yicha klinik tavsiyalar [Clinical guidelines for neurological diseases].
10. Smulevich, A. B. (2019). Nevroticheskiye rasstroystva [Neurotic disorders].
11. Nasullayev, F. O. (2024). YOUNG IN CHILDREN ALLERGIC FACTORS TO THE SURFACE EXIT FACTORS. Science and innovation, 3(Special Issue 54), 372-374.
12. Berdiyevich, T. S., Aslanovich, A. G., Otabek ogli, N. F., Berdiyevich, T. S., Mirjanovna, M. M., & Otabekovich, N. F. (2025). INSON VA KOMPYUTER OZARO TA'SIRINI FAN VA TALIMDA QOLLASH. Журнал научных исследований и их решений, 4(02), 63-71.
