BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARIDA EKOLOGIK SAVODXONLIKNI OSHIRISHNING PEDAGOGIK YO‘LLARI
Keywords:
ekologik savodxonlik, ekologik tarbiya, boshlang‘ich ta’lim, ekologik ong, ekologik madaniyat, fanlararo integratsiya, amaliy ko‘nikma, tabiatga mas’uliyatli munosabat, barqaror rivojlanish, pedagogik yondashuvAbstract
Maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida ekologik savodxonlikni oshirishning pedagogik yo‘llari tahlil qilingan. Ekologik savodxonlik bolalarning tabiat, atrof-muhit, resurslardan oqilona foydalanish, ekologik xavfsizlik va kundalik hayotdagi mas’uliyatli xulq-atvor haqidagi bilim, ko‘nikma, qadriyat va amaliy faoliyat birligi sifatida talqin etilgan. Tadqiqotda ekologik savodxonlikni shakllantirishda dars jarayoni, fanlararo integratsiya, kuzatish, tajriba, loyiha ishlari, sinfdan tashqari tadbirlar hamda oila-maktab hamkorligining o‘rni yoritilgan. Shuningdek, ekologik savodxonlikni oshirishning samarali shartlari sifatida tabiiy kuzatuvga asoslangan o‘qitish, mahalliy ekologik muammolarni ta’lim mazmuniga kiritish, ekologik odatlarni shakllantirish va refleksiv baholash usullaridan foydalanish taklif etilgan.
References
Quyidagi manbalar LexUZ, UNESCO, UNICEF va NAAEEning ochiq hamda rasmiy resurslarida mavjud bo‘lib, nomi bo‘yicha osongina topiladi.
1. O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni: O‘RQ-637, 2020-yil 23-sentabr // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi.
2. O‘zbekiston Respublikasida ekologik ta’limni rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida: O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 434-son qarori, 2019-yil 27-may // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi.
3. 2030-yilgacha bo‘lgan davrda aholining ekologik madaniyatini yuksaltirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida: O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PQ-184-son qarori, 2025-yil 15-may // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi.
4. O‘zbekiston Respublikasining “Tabiatni muhofaza qilish to‘g‘risida”gi Qonuni, 1992-yil 9-dekabr, 754-XII-son // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi.
5. UNESCO. Education for Sustainable Development: A Roadmap. Paris: UNESCO, 2020.
6. UNESCO. Education for Sustainable Development: Sourcebook. Paris: UNESCO, 2012.
7. UNESCO. Greening Curriculum Guidance: Teaching and Learning for Climate Action. Paris: UNESCO, 2024.
8. NAAEE. Developing a Framework for Assessing Environmental Literacy. Washington, DC: North American Association for Environmental Education, 2011.
9. UNICEF. Climate Landscape Analysis for Children in Uzbekistan. Tashkent: UNICEF, 2024.
10. Ekologiya sohasida malakali kadrlar tayyorlashga alohida e’tibor qaratilmoqda // Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligining rasmiy portali. 2025. 26-fevral.
11. O‘zbekistonda boshlang‘ich maktablarda ekologiya bo‘yicha bilimlar mustahkamlanadi // Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligining rasmiy portali. 2024. 22-oktyabr.
