ZAMONAVIY YUK TASHUVCHI SAMOLYOTLAR PARKINING YOQILG‘I SAMARADORLIGI VA YUK KO‘TARISH QOBILIYATI KO‘RSATKICHLARI BO‘YICHA QIYOSIY TAHLILI
Keywords:
yuk tashuvchi samolyotlar, yoqilg‘i samaradorligi, foydali yuk, maksimal uchish og‘irligi, solishtirma yoqilg‘i sarfi, transport samaradorligi, havo logistika tizimi.Abstract
Mazkur maqolada zamonaviy yuk tashuvchi samolyotlar parkining yoqilg‘i samaradorligi va yuk ko‘tarish qobiliyati ko‘rsatkichlari ko‘p omilli hamda tizimli yondashuv asosida kompleks tahlil qilinadi. Tadqiqot doirasida hozirgi vaqtda keng ekspluatatsiya qilinayotgan Boeing va Airbus kompaniyalariga mansub yuk tashuvchi samolyot modellari misolida ularning asosiy texnik-iqtisodiy parametrlari o‘rtasidagi o‘zaro funksional bog‘liqliklar aniqlanadi va qiyosiy baholanadi. Xususan, foydali yuk, maksimal uchish og‘irligi, parvoz masofasi hamda solishtirma yoqilg‘i sarfi ko‘rsatkichlari o‘rtasidagi o‘zaro ta’sir mexanizmlari tahlil qilinib, transport samaradorligini tavsiflovchi integral ko‘rsatkichlarning shakllanish qonuniyatlari asoslanadi. Tadqiqotda ekspluatatsion va texnik parametrlarning o‘zaro ta’siri asosida samaradorlikni baholashning nazariy-uslubiy yondashuvlari qo‘llaniladi. Olingan natijalar yuk aviatsiyasi sohasida samolyot parkini ratsional shakllantirish, ekspluatatsion xarajatlarni optimallashtirish hamda transport-logistika tizimlarining funksional samaradorligini oshirish bo‘yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish imkonini beradi.
References
1. Базаева Е. В. Перевозка грузов воздушным транспортом: учеб. пособие / Е. В. Базаева; Авиационная школа Аэрофлота. – М.: Авиационная школа Аэрофлота, 2014. – 360 с.
2. Chai X., Yu X., Wang Y. Multipoint optimization on fuel efficiency in conceptual design of wide-body aircraft // Chinese Journal of Aeronautics. — 2018. — Vol. 31. — No. 1. — P. 99–106. — DOI: 10.1016/j.cja.2017.10.006.
3. Коваленко Л. В., Серая Н. Н., Логистика на транспорте : учебное пособие / Л. В. Коваленко, Н. Н. Серая ; Министерство сельского хозяйства Российской Федерации, Кубанский государственный аграрный университет имени И. Т. Трубилина. — Краснодар : КубГАУ, 2023. — 97 с. : ил. — Библиогр.: с. 76. — ISBN 978-5-907758-72-8.
4. Brueckner J. K., Abreu C. Aircraft speed and fuel usage: empirical estimates with an exploration of environmental speed limits // Research in Transportation Economics. — 2025. — Vol. 114. — Article 101655. — DOI: 10.1016/j.retrec.2025.101655.
5. Boeing официальный сайт. – URL: https://www.boeing.com/ (дата обращения: 30.03.2026).
6. Airbus официальный сайт. – URL: https://www.airbus.com/ (дата обращения: 30.03.2026).
