MATEMATIKA VA FIZIKA UCHRASHGANDA: HOSILA, TEZLIK VA TEZLANISH
Keywords:
hosila, oniy tezlik, tezlanish, differensial hisob, kinematik zanjir, fanlararo integratsiya, matematik model.Abstract
Ushbu maqolada differensial hisobning fundamental tushunchasi boʻlgan funksiya hosilasining fizik-mexanik mohiyati tadqiq etiladi. Tadqiqot davomida ta’lim tizimidagi mavhum matematik amallar va real kinematik jarayonlar oʻrtasidagi uzilish muammosi tahlil qilingan. Moddiy nuqtaning nochiziqli harakat trayektoriyasini modellashtirish orqali birinchi va ikkinchi tartibli hosilalarning oniy tezlik hamda tezlanish koordinatalari bilan uzviy bogʻliqligi deterministik usullar yordamida asoslangan. Olingan natijalar fundamental fanlar integratsiyasini ta’minlash va oʻrganuvchilarning ilmiy dunyoqarashini tizimli shakllantirishda muhim metodologik ahamiyatga ega.
References
1. Alimov, Sh. A., Xaydarov, B. K., & Sidikov, J. S. (2020). Algebra va analiz asoslari: Oliy ta’lim muassasalari va akademik litseylar uchun darslik. Toshkent: Oʻqituvchi.
2. Landsberg, G. S. (2018). Fizika kursi: Mexanika va kinematika asoslari. Toshkent: Yangi asr avlodi.
3. Stewart, J. (2015). Calculus: Early Transcendentals (8th ed.). Boston: Cengage Learning.
4. Irodov, I. E. (2012). Fizika darslarida umumiy mexanika muammolari. Moskva: Fizmatlit.
5. Fixtengols, G. M. (2015). Differensial va integral hisob kursi (1-jild). Toshkent: Oʻzbekiston.
6. Tojiyev, Sh. H., & Ismoilov, N. A. (2021). Oliy matematika va undan fizik jarayonlarni modellashtirishda foydalanish. Oʻquv-uslubiy qoʻllanma. Samarqand: SamDU nashriyoti.
7. Xhudayberganov, G., Vorisov, A. K., & Mansurov, X. T. (2018). Matematik analizdan ma’ruzalar (1-qism). Toshkent: Universitet.
8. Sivuxin, D. V. (2014). Umumiy fizika kursi: Mexanika (1-jild). Moskva: Nauka.
9. Thomas, G. B., & Finney, R. L. (2019). Thomas' Calculus (14th ed.). New York: Pearson.
10. Karimov, B. Z., & Olimov, F. M. (2023). Fundamental fanlar integratsiyasi: Matematik analiz va mexanika qonuniyatlarining konseptual sintezi. Oʻzbekiston Fizika Jurnali, 25(2), 114-122.
