INGLIZ TILINI O‘QITISHDA “SOFT SKILLS”NI RIVOJLANTIRISH TIZIMINING KONSEPTUAL ASOSLARINI ISHLAB CHIQISH ZARURATI
Keywords:
O‘zbek tilida: soft skills, ingliz tili o‘qitish, konseptual asos, oliy ta’lim, kommunikativ kompetensiya, mustaqil ta’lim, pedagogik model, motivatsiya, baholash tizimi, iqtisodchi talabalar, metakognitsiya, raqamli ta’lim.Abstract
Ushbu maqolada oliy ta’limning nofilologik (iqtisodiy) yo‘nalishlarida ingliz tilini o‘qitish jarayonida "soft skills"ni rivojlantirish tizimining konseptual asoslarini ishlab chiqish zarurati ilmiy jihatdan asoslanadi. Tadqiqotda mavjud pedagogik amaliyotdagi beshta asosiy muammo: "soft skills" rivojlantirishning tizimlashtirilmaganligi, ingliz tili o‘quv jarayonida ushbu ko‘nikmalarning maqsadli integratsiyasi yetishmasligi, baholash tizimining standartlashtirilmaganligi, pedagogik-metodik jihatdan tizimning to‘liq shakllanmaganligi hamda talabalarda ichki motivatsiya va shaxsiy mas'uliyatning pastligi ko‘rsatib o‘tilgan. I.A. Zimnyaya, V.I. Baydenko, J. Heckman, A.A. Verbitskiy, B. Zimmerman kabi xorijiy va mahalliy olimlarning nazariy qarashlari tahlil qilingan. D. Kolb, L. Vigotskiy, A. Bandura, D. Schön, T. Hodgson, H. Spowart va D. Sampson tomonidan ishlab chiqilgan "soft skills"ni rivojlantirishga oid yetakchi konsepsiyalar qiyosiy jihatdan o‘rganilgan. Tahlil natijalari asosida mavjud yondashuvlarning mustaqil ta’lim va raqamli transformatsiya talablarini yetarlicha qamrab olmasligini inobatga olgan holda, iqtisodiy yo‘nalishdagi talabalar uchun ingliz tili mustaqil ta’limi sharoitida "soft skills"ni takomillashtiruvchi yaxlit konseptual-metodik model ishlab chiqish zarurati asoslab berilgan.
References
1. Andrews, J., & Higson, H. (2008). Graduate Employability, ‘Soft Skills’ Versus ‘Hard’ Business Knowledge. Higher Education in Europe, 33(4), 411-422.
2. Адольф В.А., Степанова И.Ю. Проектирование образовательного процесса на основе компетентностного подхода. — Красноярск, 2007.
3. Байденко В.И. Выявление состава компетенций выпускников вузов как необходимый этап проектирования ГОС ВПО нового поколения. — М., 2006.
4. Вербицкий А. А. Активное обучение в высшей школе: контекстный подход. — М.: Высшая школа, 1991. — 207 с
5. Fadel, C., Bialik, M., & Trilling, B. (2015). Four-Dimensional Education: The Competencies Learners Need to Succeed. Center for Curriculum Redesign. — 192 p.
6. Heckman, J. J., & Kautz, T. (2012). Hard evidence on soft skills. Labour Economics, 19(4), 451-464.
7. Knight, P., & Yorke, M. (2004). Learning, Curriculum and Employability in Higher Education. London: Routledge.
8. Lippman, L. H., Ryberg, R., Carney, R., & Moore, K. A. (2015). Key "Soft Skills" that foster Youth Success: Toward a Consensus across Fields. Child Trends. — 120 p.
9. Nilson, L. B. (2013). Creating Self-Regulated Learners: Strategies to Strengthen Students’ Self-Awareness and Learning Skills. Stylus Publishing.
10. Zimmerman, B. J. (2002). Becoming a Self-Regulated Learner: An Overview. Theory Into Practice, 41(2), 64-70.
11. Зимняя И.А. Ключевые компетенции — новая парадигма результата образования. — М., 2003.
12. Ходжаев Б.Х. Умумий педагогика назарияси ва амалиёти. — Тошкент: Sano-standart, 2017. — 416 б.
