UMUMIY O‘RTA TA’LIM MAKTABLARI DIREKTORLARINING MEDIAKOMPETENTLIGI: AMALDAGI HOLAT, BOSHQARUV EHTIYOJLARI VA RIVOJLANTIRISH MUAMMOLARI

Authors

  • Djalolov Nozimjon Valeriyevich Oriental universiteti mustaqil tadqiqotchisi Author

Keywords:

mediakompetentlik, maktab direktori, ta’lim menejmenti, diagnostika, boshqaruv ehtiyoji, media savodxonlik, raqamli liderlik, strategik kommunikatsiya, axborot xavfsizligi, kasbiy rivojlanish.

Abstract

Maqolada umumiy o‘rta ta’lim maktablari direktorlarining mediakompetentligining amaldagi holati, boshqaruv ehtiyojlari va rivojlantirish muammolari tahlil qilinadi. Tadqiqotda mediakompetentlikni faqat raqamli vositalardan foydalanish chastotasi bilan baholashning cheklanganligi asoslanib, deklarativ, faoliyat va institutsional dalillarni triangulyatsiya qilishga tayangan diagnostik yondashuv qo‘llanadi. Dissertatsiya tadqiqotida mavjud boshlang‘ich agregat ma’lumotlar 3 910 nafar respondentni qamrab olgan bo‘lib, ularning 27,8 foizi yuqori, 35,4 foizi o‘rta va 36,8 foizi past darajada qayd etilgan. Demak, respondentlarning 72,2 foizi yuqori mediakompetentlik darajasiga yetmagan. Ikki diagnostik massiv taqsimotida statistik ahamiyatli farq aniqlanmagan (χ²=0,802; df=2; p=0,670). Tahlil natijasida rivojlanishga to‘sqinlik qiluvchi muammolar normativ-institutsional, mazmuniy-metodik, texnologik-resurs, individual-professional, kommunikativ-reputatsion, huquqiy-etik-xavfsizlik hamda monitoring-transfer guruhlariga ajratildi. Natijalar menejerlik va uzluksiz kasbiy rivojlantirish kurslarini boshlang‘ich diagnostika, individual rivojlanish xaritasi, media keyslar, huquqiy-etik xavfsizlik va ish joyiga transfer monitoringi bilan kuchaytirish zarurligini ko‘rsatadi.

References

1. O‘zbekiston Respublikasining 2020-yil 23-sentabrdagi O‘RQ-637-son “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni.

2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 29-apreldagi PF-5712-son “O‘zbekiston Respublikasi xalq ta’limi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi Farmoni.

3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 25-yanvardagi PQ-4963-son “Xalq ta’limi sohasidagi ilmiy-tadqiqot faoliyatini qo‘llab-quvvatlash hamda uzluksiz kasbiy rivojlantirish tizimini joriy qilish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Qarori.

4. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 17-yanvardagi 25-son “Xalq ta’limi xodimlarini uzluksiz kasbiy rivojlantirish tizimini tashkil etish tartibi to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi Qarori.

5. UNESCO. Media and Information Literate Citizens: Think Critically, Click Wisely! Media and Information Literacy Curriculum for Educators and Learners. 2nd ed. Paris: UNESCO, 2021. 403 p.

6. Global Education Monitoring Report Team. Global Education Monitoring Report 2024/5: Leadership in Education – Lead for Learning. Paris: UNESCO, 2024.

7. OECD. OECD Digital Education Outlook 2023: Towards an Effective Digital Education Ecosystem. Paris: OECD Publishing, 2023. DOI: 10.1787/c74f03de-en.

8. Grissom J.A., Egalite A.J., Lindsay C.A. How Principals Affect Students and Schools: A Systematic Synthesis of Two Decades of Research. New York: The Wallace Foundation, 2021.

9. Darling-Hammond L., Wechsler M.E., Levin S., Leung-Gagné M., Tozer S. Developing Effective Principals: What Kind of Learning Matters? Palo Alto, CA: Learning Policy Institute, 2022. DOI: 10.54300/641.201.

10. Håkansson Lindqvist M., Pettersson F. Digitalization and school leadership: on the complexity of leading for digitalization in school // The International Journal of Information and Learning Technology. 2019. Vol. 36, No. 3. P. 218–230. DOI: 10.1108/IJILT-11-2018-0126.

11. Karakose T., Polat H., Papadakis S. Examining Teachers’ Perspectives on School Principals’ Digital Leadership Roles and Technology Capabilities during the COVID-19 Pandemic // Sustainability. 2021. Vol. 13, No. 23. Article 13448. DOI: 10.3390/su132313448.

12. Tømte C.E. Conceptualisation of professional digital competence for school leaders in schools with 1:1 coverage of digital devices // Computers & Education. 2024. Vol. 222. Article 105151. DOI: 10.1016/j.compedu.2024.105151.

13. Nagel I., Haugsbakken H., Pettersson F., Håkansson Lindqvist M. Digitalization and school leadership: a scoping review // Frontiers in Education. 2026. Vol. 11. Article 1828426. DOI: 10.3389/feduc.2026.1828426.

14. Jones-Jang S.M., Mortensen T., Liu J. Does Media Literacy Help Identification of Fake News? Information Literacy Helps, but Other Literacies Don’t // American Behavioral Scientist. 2021. Vol. 65, No. 2. P. 371–388. DOI: 10.1177/0002764219869406.

15. Guess A.M., Lerner M., Lyons B., Montgomery J.M., Nyhan B., Reifler J., Sircar N. A digital media literacy intervention increases discernment between mainstream and false news in the United States and India // Proceedings of the National Academy of Sciences. 2020. Vol. 117, No. 27. P. 15536–15545. DOI: 10.1073/pnas.1920498117.

16. Chittick K.A. Principal Perceptions on the Digital Divide, Equity, and Learning Barriers During the COVID-19 Pandemic: Ph.D. dissertation. Walden University, 2024.

Downloads

Published

2026-09-01