PISA TIMSS PIRLS TALIS VA ICILS MA’LUMOTLARINING MAKTAB BOSHQARUVIDAGI DIAGNOSTIK IMKONIYATLARINING QIYOSIY TAHLILI

Authors

  • Rahmonova Xusniobod Valeriy qizi 13.00.07 - Ta’limda menejment ixtisosligi bo‘yicha tadqiqotchi Author

Keywords:

PISA, TIMSS, PIRLS, TALIS, ICILS, maktab boshqaruvi, diagnostika, xalqaro baholash, ma’lumotlarga asoslangan qaror, ta’lim sifati

Abstract

Maqolada PISA, TIMSS, PIRLS, TALIS va ICILS ma’lumotlarining 
umumiy o‘rta ta’lim muassasasi direktori boshqaruv faoliyatidagi diagnostik imkoniyatlari 
qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi xalqaro baholash dasturlari o‘lchaydigan natija 
va kontekst ko‘rsatkichlarini direktor hal qiladigan boshqaruv savollari bilan funksional 
bog‘lash, shuningdek, ulardan foydalanish chegaralarini aniqlashtirishdan iborat. Qiyosiy 
hujjatlar tahlili 24 manba asosida olib borildi. Dasturlar maqsad, konstrukt, populyatsiya, 
respondent, kontekst indikatorlari, hisobot darajasi, trend imkoniyati va boshqaruv 
qiymatidan iborat sakkiz mezon bo‘yicha kodlandi. Natijada PISA strategik natija va 
tenglikni, TIMSS fan ta’limi hamda bosqichlar uzviyligini, PIRLS o‘qish poydevori va uy
maktab aloqasini, TALIS pedagogik jarayon va liderlik muhitini, ICILS esa raqamli ta’lim 
salohiyatini aniqlashtiruvchi komplementar dalil manbalari sifatida tasniflandi. O‘quv 
natijasi, tenglik va kontekst, pedagogik jarayon, tashkiliy salohiyat hamda raqamli muhitdan 
iborat besh analitik qatlam ajratildi. Xalqaro natijani alohida maktab uchun tayyor tashxis 
emas, mahalliy dalillar bilan tekshiriladigan boshqaruv signali sifatida qo‘llash ilmiy jihatdan 
asoslandi.

References

. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 08.12.2018-yildagi 997

son “Xalq ta’limi tizimida ta’lim sifatini baholash sohasidagi xalqaro tadqiqotlarni

tashkil etish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Qarori. URL: https://lex.uz/docs/

4097073 .

2. OECD. Synergies for Better Learning: An International Perspective on

Evaluation

and

Assessment.

Paris:

OECD Publishing,

2013.

https://doi.org/10.1787/9789264190658-en.

3. OECD. PISA 2025 Assessment and Analytical Framework. Paris: OECD

Publishing, 2026. https://doi.org/10.1787/86c36975-en.

4. OECD. PISA 2025 Results (Volume I): Future-Ready Students. Paris: OECD

Publishing, 2026. https://doi.org/10.1787/73451bc5-en.

5. OECD. PISA 2022 Technical Report. Paris: OECD Publishing, 2024.

https://doi.org/10.1787/01820d6d-en.

6. von Davier M., Kennedy A.M., Reynolds K.A., Fishbein B., Khorramdel L.,

Aldrich C.E.A., Bookbinder A., Ummugal B., Yin L. TIMSS 2023 International Results

in Mathematics and Science. Boston College, TIMSS & PIRLS International Study

Center, 2024. https://doi.org/10.6017/lse.tpisc.timss.rs6460.

7. Mullis I.V.S., Martin M.O., von Davier M. eds. TIMSS 2023 Assessment

Frameworks. Boston College, TIMSS & PIRLS International Study Center, 2021. URL:

https://timssandpirls.bc.edu/timss2023/frameworks/ .

8. Mullis I.V.S., von Davier M., Foy P., Fishbein B., Reynolds K.A., Wry E. PIRLS

2021 International Results in Reading. Boston College, TIMSS & PIRLS International

Study Center, 2023. https://doi.org/10.6017/lse.tpisc.tr2103.kb5342.

9. Mullis I.V.S., Martin M.O. eds. PIRLS 2021 Assessment Frameworks. Boston

College, TIMSS & PIRLS International Study Center, 2019. URL:

https://timssandpirls.bc.edu/pirls2021/frameworks/.

10. OECD. Teaching and Learning International Survey (TALIS) 2024

Conceptual

Framework.

Paris:

OECD

Publishing,

2025.

https://doi.org/10.1787/7b8f85d4-en.

11. OECD. Results from TALIS 2024: The State of Teaching. Paris: OECD

Publishing, 2025. https://doi.org/10.1787/90df6235-en.

12. OECD. School Leadership for Learning: Insights from TALIS 2013. Paris:

OECD Publishing, 2016. https://doi.org/10.1787/9789264258341-en.

13. Fraillon J., Rožman M., Duckworth D., Dexter S., Bundsgaard J., Schulz W.

ICILS

2023

Assessment

Framework.

https://doi.org/10.1007/978-3-031-61194-0.

Cham:

Springer,

2024.

117

IJODKOR O‘QITUVCHI JURNALI

5 FEVRAL / 2026 YIL / 56 – SON

14. Fraillon J. ed. An International Perspective on Digital Literacy: Results from

ICILS 2023. Amsterdam: IEA, 2024. URL: https://www.iea.nl/publications/icils

2023-international-report .

15. Fraillon J., Rožman M., Meyer S., Musu L., Liaw Y.-L., Christiansen A., Tieck

S. ICILS 2023 Technical Report. Revised edition. Amsterdam: IEA, 2026. URL:

https://www.iea.nl/publications/icils-2023-technical-report .

16. Greaney V., Kellaghan T. Assessing National Achievement Levels in

Education. National Assessments of Educational Achievement. Vol. 1. Washington,

DC: World Bank, 2008. https://doi.org/10.1596/978-0-8213-7258-6.

17. Kellaghan T., Greaney V., Murray T.S. Using the Results of a National

Assessment of Educational Achievement. National Assessments of Educational

Achievement.

Vol.

5.

Washington,

DC:

World

Bank,

2009.

https://doi.org/10.1596/978-0-8213-7929-5.

18. Clarke M. What Matters Most for Student Assessment Systems: A

Framework Paper. SABER-Student Assessment Working Paper No. 1. Washington,

DC:

World

Bank,

2012.

URL:

https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/17471 .

19. UNESCO Institute for Statistics. Principles of Good Practice in Learning

Assessment.

Montreal:

UIS,

2017.

URL:

https://uis.unesco.org/sites/default/files/documents/principles-good-practice

learning-assessments-2017-en.pdf .

20. American Educational Research Association, American Psychological

Association, National Council on Measurement in Education. Standards for

Educational and Psychological Testing. Washington, DC: AERA, 2014. URL:

https://www.testingstandards.net/open-access-files.html .

21. Schildkamp K. Data-Based Decision-Making for School Improvement:

Research Insights and Gaps. Educational Research. 2019. Vol. 61, No. 3. P. 257-273.

https://doi.org/10.1080/00131881.2019.1625716.

22. Mandinach E.B., Gummer E.S. Data Literacy for Educators: Making It Count

in Teacher Preparation and Practice. New York: Teachers College Press, 2016.

23. Abdullayeva Sh.A., Ergasheva M.T. Xalqaro baholash dasturlarida tabiiy va

ilmiy savodxonlik: o‘quv qo‘llanma. Toshkent, 2022. 175 b.

24. Ergasheva M.T. O‘quvchilarning tabiiy-ilmiy savodxonligi monitoringida

baholash dasturlaridan foydalanish metodikasi (PISA, TIMSS misolida): pedagogika

fanlari doktori (DSc) dissertatsiyasi. Toshkent, 2023. 264 b

Downloads

Published

2026-09-01 — Updated on 2026-09-21

Versions