PISA TIMSS PIRLS TALIS VA ICILS MA’LUMOTLARINING MAKTAB BOSHQARUVIDAGI DIAGNOSTIK IMKONIYATLARINING QIYOSIY TAHLILI
Keywords:
PISA, TIMSS, PIRLS, TALIS, ICILS, maktab boshqaruvi, diagnostika, xalqaro baholash, ma’lumotlarga asoslangan qaror, ta’lim sifatiAbstract
Maqolada PISA, TIMSS, PIRLS, TALIS va ICILS ma’lumotlarining
umumiy o‘rta ta’lim muassasasi direktori boshqaruv faoliyatidagi diagnostik imkoniyatlari
qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi xalqaro baholash dasturlari o‘lchaydigan natija
va kontekst ko‘rsatkichlarini direktor hal qiladigan boshqaruv savollari bilan funksional
bog‘lash, shuningdek, ulardan foydalanish chegaralarini aniqlashtirishdan iborat. Qiyosiy
hujjatlar tahlili 24 manba asosida olib borildi. Dasturlar maqsad, konstrukt, populyatsiya,
respondent, kontekst indikatorlari, hisobot darajasi, trend imkoniyati va boshqaruv
qiymatidan iborat sakkiz mezon bo‘yicha kodlandi. Natijada PISA strategik natija va
tenglikni, TIMSS fan ta’limi hamda bosqichlar uzviyligini, PIRLS o‘qish poydevori va uy
maktab aloqasini, TALIS pedagogik jarayon va liderlik muhitini, ICILS esa raqamli ta’lim
salohiyatini aniqlashtiruvchi komplementar dalil manbalari sifatida tasniflandi. O‘quv
natijasi, tenglik va kontekst, pedagogik jarayon, tashkiliy salohiyat hamda raqamli muhitdan
iborat besh analitik qatlam ajratildi. Xalqaro natijani alohida maktab uchun tayyor tashxis
emas, mahalliy dalillar bilan tekshiriladigan boshqaruv signali sifatida qo‘llash ilmiy jihatdan
asoslandi.
References
. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 08.12.2018-yildagi 997
son “Xalq ta’limi tizimida ta’lim sifatini baholash sohasidagi xalqaro tadqiqotlarni
tashkil etish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Qarori. URL: https://lex.uz/docs/
4097073 .
2. OECD. Synergies for Better Learning: An International Perspective on
Evaluation
and
Assessment.
Paris:
OECD Publishing,
2013.
https://doi.org/10.1787/9789264190658-en.
3. OECD. PISA 2025 Assessment and Analytical Framework. Paris: OECD
Publishing, 2026. https://doi.org/10.1787/86c36975-en.
4. OECD. PISA 2025 Results (Volume I): Future-Ready Students. Paris: OECD
Publishing, 2026. https://doi.org/10.1787/73451bc5-en.
5. OECD. PISA 2022 Technical Report. Paris: OECD Publishing, 2024.
https://doi.org/10.1787/01820d6d-en.
6. von Davier M., Kennedy A.M., Reynolds K.A., Fishbein B., Khorramdel L.,
Aldrich C.E.A., Bookbinder A., Ummugal B., Yin L. TIMSS 2023 International Results
in Mathematics and Science. Boston College, TIMSS & PIRLS International Study
Center, 2024. https://doi.org/10.6017/lse.tpisc.timss.rs6460.
7. Mullis I.V.S., Martin M.O., von Davier M. eds. TIMSS 2023 Assessment
Frameworks. Boston College, TIMSS & PIRLS International Study Center, 2021. URL:
https://timssandpirls.bc.edu/timss2023/frameworks/ .
8. Mullis I.V.S., von Davier M., Foy P., Fishbein B., Reynolds K.A., Wry E. PIRLS
2021 International Results in Reading. Boston College, TIMSS & PIRLS International
Study Center, 2023. https://doi.org/10.6017/lse.tpisc.tr2103.kb5342.
9. Mullis I.V.S., Martin M.O. eds. PIRLS 2021 Assessment Frameworks. Boston
College, TIMSS & PIRLS International Study Center, 2019. URL:
https://timssandpirls.bc.edu/pirls2021/frameworks/.
10. OECD. Teaching and Learning International Survey (TALIS) 2024
Conceptual
Framework.
Paris:
OECD
Publishing,
2025.
https://doi.org/10.1787/7b8f85d4-en.
11. OECD. Results from TALIS 2024: The State of Teaching. Paris: OECD
Publishing, 2025. https://doi.org/10.1787/90df6235-en.
12. OECD. School Leadership for Learning: Insights from TALIS 2013. Paris:
OECD Publishing, 2016. https://doi.org/10.1787/9789264258341-en.
13. Fraillon J., Rožman M., Duckworth D., Dexter S., Bundsgaard J., Schulz W.
ICILS
2023
Assessment
Framework.
https://doi.org/10.1007/978-3-031-61194-0.
Cham:
Springer,
2024.
117
IJODKOR O‘QITUVCHI JURNALI
5 FEVRAL / 2026 YIL / 56 – SON
14. Fraillon J. ed. An International Perspective on Digital Literacy: Results from
ICILS 2023. Amsterdam: IEA, 2024. URL: https://www.iea.nl/publications/icils
2023-international-report .
15. Fraillon J., Rožman M., Meyer S., Musu L., Liaw Y.-L., Christiansen A., Tieck
S. ICILS 2023 Technical Report. Revised edition. Amsterdam: IEA, 2026. URL:
https://www.iea.nl/publications/icils-2023-technical-report .
16. Greaney V., Kellaghan T. Assessing National Achievement Levels in
Education. National Assessments of Educational Achievement. Vol. 1. Washington,
DC: World Bank, 2008. https://doi.org/10.1596/978-0-8213-7258-6.
17. Kellaghan T., Greaney V., Murray T.S. Using the Results of a National
Assessment of Educational Achievement. National Assessments of Educational
Achievement.
Vol.
5.
Washington,
DC:
World
Bank,
2009.
https://doi.org/10.1596/978-0-8213-7929-5.
18. Clarke M. What Matters Most for Student Assessment Systems: A
Framework Paper. SABER-Student Assessment Working Paper No. 1. Washington,
DC:
World
Bank,
2012.
URL:
https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/17471 .
19. UNESCO Institute for Statistics. Principles of Good Practice in Learning
Assessment.
Montreal:
UIS,
2017.
URL:
https://uis.unesco.org/sites/default/files/documents/principles-good-practice
learning-assessments-2017-en.pdf .
20. American Educational Research Association, American Psychological
Association, National Council on Measurement in Education. Standards for
Educational and Psychological Testing. Washington, DC: AERA, 2014. URL:
https://www.testingstandards.net/open-access-files.html .
21. Schildkamp K. Data-Based Decision-Making for School Improvement:
Research Insights and Gaps. Educational Research. 2019. Vol. 61, No. 3. P. 257-273.
https://doi.org/10.1080/00131881.2019.1625716.
22. Mandinach E.B., Gummer E.S. Data Literacy for Educators: Making It Count
in Teacher Preparation and Practice. New York: Teachers College Press, 2016.
23. Abdullayeva Sh.A., Ergasheva M.T. Xalqaro baholash dasturlarida tabiiy va
ilmiy savodxonlik: o‘quv qo‘llanma. Toshkent, 2022. 175 b.
24. Ergasheva M.T. O‘quvchilarning tabiiy-ilmiy savodxonligi monitoringida
baholash dasturlaridan foydalanish metodikasi (PISA, TIMSS misolida): pedagogika
fanlari doktori (DSc) dissertatsiyasi. Toshkent, 2023. 264 b
Downloads
Published
Versions
- 2026-09-21 (2)
- 2026-09-01 (1)