ГЛОБАЛ ИҚЛИМ ЎЗГАРИШИ ВА СУВ ТАНҚИСЛИГИ ШАРОИТИДА ГИДРОГЕЛЬ ТЕХНОЛОГИЯСИ: КЎЧАТ ЭКИШДА ИННОВАЦИОН ЁНДАШУВ ВА САМАРАДОРЛИК
Keywords:
гидрогель, сув танқислиги, кўчат экиш, сув тежовчи технологиялар, тупроқ намлиги, инновацион деҳқончилик, илдиз тизими, полимер.Abstract
Ушбу мақолада глобал иқлим ўзгариши ва сув танқислиги шароитида кўчат экиш жараёнида гидрогель технологиясини қўллашнинг аҳамияти таҳлил қилинган. Гидрогелнинг тупроқ физик-кимёвий хоссаларига таъсири, сув тежамкорлиги ва ўсимликларнинг яшовчанлик даражасини оширишдаги роли илмий асослаб берилган. Шунингдек, кўчат экишда гидрогелдан фойдаланиш бўйича амалий тавсиялар ва иқтисодий самарадорлик кўрсаткичлари келтирилган.
References
1. Abbass, K.; Qasim, M.Z.; Song, H.; Murshed, M.; Mahmood, H.; Younis, I. A Review of the Global Climate Change Impacts, Adaptation, and Sustainable Mitigation Measures. Environ. Sci. Pollut. Res. Int. 2022, 29, 42539–42559.
2. Абдуллаев С.А., Хошимов И.Н. «Тупроқ мелиорацияси ва гидрогель технологиялари». Ўзбекистон қишлоқ хўжалиги журнали, №4, 2019 й.
3. Albalasmeh, A.A.; Mohawesh, O.; Gharaibeh, M.A.; Alghamdi, A.G.; Alajlouni, 19.M.A.; Alqudah, A.M. Effect of Hydrogel on Corn Growth, Water Use Efficiency, and Soil Properties in a Semi-Arid Region. J. Saudi Soc. Agric. Sci. 2022, 21, 518–524.
4. Biondi, M.; Borzacchiello, A.; Mayol, L.; Ambrosio, L. Nanoparticle-Integrated Hydrogels as Multifunctional Composite Materials for Biomedical Applications. Gels 2015, 1, 162–178.
5. Бабаев М. «Қурғоқчил ҳудудларда гидрогеллардан фойдаланиш». Фан ва технология, 2021 й.
6. FAO. Water conservation technologies for sustainable agriculture. Rome, 2018.
7.Lan, H.; Tans, P.; Toning, K.; NOAA Global Monitoring Laboratoriyasi. NOAA Global Monitoring Laboratoriyasi O'lchovlaridan olingan global o'rtacha CO₂ tendentsiyalari; NOAA GML: Boulder, CO, AQSh, 2023.
8.The concentration of greenhouse gases in 2023 is expected to increase sharply, reaching a new record. Available online: https://wmo.int/news/media-centre/greenhouse-gas-concentrations-surge-again-new-record-2023 (data access: July 11, 2025).
9.Shan, H.; Poredoš, P.; Ye, Z.; Qu, H.; Zhang, Y.; Zhou, M.; Wang, R.; Tan, S.C. All-Day Multicyclic Atmospheric Water Harvesting Enabled by Polyelectrolyte Hydrogel with Hybrid Desorption Mode. Adv. Mater. 2023, 35, e2302038.
10.El Sayed, M.M. Production of Polymer Hydrogel Composites and Their Applications. J. Polym. Environ. 2023, 31, 2855–2879.
11.Zhao, R.; Zhao, Z.; Song, S.; Wang, Y. Multifunctional Conductive Double-Network Hydrogel Sensors for Multiscale Motion Detection and Temperature Monitoring. ACS Appl. Mater. Interfaces 2023, 15, 59854–59865.
12.Koupai, J.A.; Eslamian, S.S.; Kazemi, J.A. Enhancing the Available Water Content in Unsaturated Soil Zone Using Hydrogel, to Improve Plant Growth Indices. Ecohydrol. Hydrobiol. 2008, 8, 67–75.
13.Climate Change: Global Temperature|NOAA Climate.Gov. Available online: https://www.climate.gov/news-features/understanding-climate/climate-change-global-temperature (accessed on 20 May 2025).
14.WMO Confirms 2024 as Warmest Year on Record at About 1.55 °C Above Pre-Industrial Level. Available online: https://wmo.int/news/media-centre/wmo-confirms-2024-warmest-year-record-about-155degc-above-pre-industrial-level (accessed on 11 July 2025).
15.Global Climate Highlights 2024. Copernicus Climate Change Service (C3S). Global Climate Highlights 2024. Available online: https://climate.copernicus.eu/global-climate-highlights-2024 (accessed on 11 July 2025).