METAPHOR AS AN OBJECT OF LITERARY TRANSLATION: ACHIEVING EQUIVALENCE IN TRANSLATION ACTIVITY
Keywords:
Metafora; badiiy tarjima; tarjima ekvivalentligi; metafora tarjima strategiyalari; majoziy til; kognitiv metafora nazariyasi; dinamik ekvivalentlik; rasmiy ekvivalentlik; madaniyatlararo muloqot; adabiy nutq.Abstract
Ushbu maqola metaforani badiiy tarjimaning muhim elementi sifatida o'rganadi va tarjima jarayonida ekvivalentlikka erishish qiyinchiliklarini tahlil qiladi. Metafora ham stilistik element, ham ma'lum bir tilshunoslik hamjamiyatining nuqtai nazarini ifodalovchi kognitiv, madaniy hodisa sifatida qaraladi. Metaforalar ko'pincha madaniy jihatdan o'ziga xos tasvirlar va kontseptual doiralarni o'z ichiga oladi, bu esa ularning tarjimasini tarjimonlar uchun jiddiy qiyinchilikka aylantiradi.
References
1. Алексеева, И. С. Введение в переводоведение : учеб. пособие для студ. филол. и лингв. фак. высш. учеб. заведений / И. С. Алексеева. — Санкт-Петербург : Филологический факультет СПбГУ ; Москва : Академия, 2004. — 352 с.
2. Коллер, В. Эквивалентность в теории перевода / В. Коллер // Вопросы теории перевода в зарубежной лингвистике : сб. статей. — Москва : Международные отношения, 1978. — С. 174–183.
3. Лакофф, Дж. Метафоры, которыми мы живем : пер. с англ. / Дж. Лакофф, М. Джонсон ; под ред. и с предисл. А. Н. Баранова. — Москва : Едиториал УРСС, 2004. — 256 с.
4. Хемингуэй, Э. Старик и море : [повесть] / Э. Хемингуэй ; пер. с англ. Е. Голышевой, Б. Изакова. — Москва : Художественная литература, 1955. — 110 с.
5. Чехов, А. П. Степь : (История одной поездки) / А. П. Чехов // Полное собрание сочинений и писем : в 30 т. Сочинения : в 18 т. — Москва : Наука, 1977. — Т. 7. — С. 13–104.
6. Hemingway, E. The Old Man and the Sea / E. Hemingway. — New York : Charles Scribner's Sons, 1952. — 127 p.
7. Koller, W. Einführung in die Übersetzungswissenschaft / W. Koller. — 8., neu bearb. Aufl. — Wiebelsheim : Quelle & Meyer, 2011. — 349 s.
8. Newmark, P. A Textbook of Translation / P. Newmark. — New York : Prentice Hall, 1988. — 292 p.
9. Schäffner, C. Metaphor and translation: some issues of a cognitive approach / C. Schäffner // Journal of Pragmatics. — 2004. — Vol. 36, iss. 7. — P. 1253–1274.
1. Isaev, S., Sarimsakov, M., Sarimsakova, M., Turdaliev, A., Abdukhakimova, K., & Mirzaeva, M. (2023). Application of water-saving irrigation technologies of intensive apple orchards in the irrigated regions of Uzbekistan. In E3S Web of Conferences (Vol. 389, p. 03052). EDP Sciences.
2. Isaev, S., Khasanova, O., Boltaev, S., Dauletbayev, B., & Djumanazarova, A. (2023). Efficiency of drip irrigation of almonds and pistachios with snow and rainwater. In E3S Web of Conferences (Vol. 371, p. 01044). EDP Sciences.
3. Isaev, S., Gofirov, A., Tadjiyev, S., Bulanbayeva, P., & Djumanazarova, A. (2023). Effects of different salinity levels in topsoil on the growth, development and yield of winter wheat. In BIO Web of Conferences (Vol. 65, p. 04004). EDP Sciences.
4. Sultonov, K., Kholmurodova, G., Eshonkulov, J., Allanov, K., Sindarov, O., Khayitov, K., ... & Khaitov, B. (2025). Effect of integrative NPK soil and foliar nutrition on winter wheat (Triticum aestivum L.) productivity in irrigated arid lands. Frontiers in Sustainable Food Systems, 8, 1508913.
5. Джуманазарова, А. Т., & Узаков, Т. Ж. (2008). Повышение эффективности использования мелиорированных земель. Сб. науч. тр.. НФТашГАУ. Нукус.
6. Saparov, A. B., Khidirov, S. K., Khalimbetov, A. B., Djumanazarova, A. T., Tolepova, S. B., & Seitmuratov, A. R. (2023). Methods of channel calculations to improve the operational mode of main canals. In E3S Web of Conferences (Vol. 410, p. 05035). EDP Sciences.
7. Glovatskiy, O., Djumanazarova, A., Saparov, A., Nasirova, N., Sultonov, A., & Sattorov, A. (2023). Improvement of water distribution management methods for operating modes of machine channels. In E3S Web of Conferences (Vol. 401, p. 01023). EDP Sciences.
8. Серикбаев, Б. С., Серикбаева, Э. Б., Джуманазарова, А. Т., Эргашев, Т., Мирзохидова, Ф. М., & Мирзаахмедова, Н. (2008). Удобрительный режим орошения кукурузы на силос при поливе животноводческими стоками. Журнал: Вестник аграрной науки Узбекистана. Ташкент. 2008г, 3, 33.
9. Ernazarova, B., Zhusubaliev, T., Bakirova, A., Zhusupbaeva, G., Akparalieva, O., Abdullaeva, Z., ... & Orozmatova, A. (2022). Study of Biological Activity and Toxicity of Thiosemicarbazides Carbohydrate Derivatives by in Silico, in Vitro and in Vivo Methods. Journal of Agricultural Chemistry and Environment, 11(1), 15-23.
10. Джуманазарова, А. Т., Генжемуратов, А. С., & Жумамуратов, Д. К. (2021). Изменение режима и использование пресных подземных вод Южного Приаралья. СЕЛЕКЦИЯ, СЕМЕНОВОДСТВО, ТЕХНОЛОГИЯ ВОЗДЕЛЫВАНИЯ И ПЕРЕРАБОТКА СЕЛЬСКОХОЗЯЙСТВЕННЫХ КУЛЬТУР, 249-253.
11. Джаксымуратов, К. М., Джуманазарова, А. Т., Бекмуратов, А. У., Алланазаров, Б. Р., & Отепов, П. Т. (2021). ИСПОЛЬЗОВАНИЕ ПРЕСНЫХ ПОДЗЕМНЫХ ВОД МЕСТОРОЖДЕНИЯ КЕГЕЙЛИ. Экономика и социум, (12-1 (91)), 975-980.
12. Хужакулов, Р., & Джуманазарова, А. (2019). Исследования по определению конечной величины просадки оснований гидротехнических сооружений. Сельскохозяйственные технологии, 1(4), 10-15.
13. Серикбаев, Б. С., Джуманазарова, А. Т., & Носиров, Ф. Э. (2016). Влияние рельефа поля на элементы бороздкового полива. Irrigatsiya va Meliоratsiya, (2), 14-16.
14. Бауатдинов, Т. С., & Джуманазарова, А. Т. (2016). Влияние глауконитовых песков на урожайность кукурузы. Современные тенденции развития аграрного комплекса, 377-381.
15. Джуманазарова, А. Т., & Бауатдинов, Т. С. (2016). ПЕРСПЕКТИВНОЕ ПОЛЕЗНОЕ ИСКОПАЕМОЕ МНОГОПРОФИЛЬНОГО ПРИМЕНЕНИЯ. In СОВРЕМЕННОЕ ЭКОЛОГИЧЕСКОЕ СОСТОЯНИЕ ПРИРОДНОЙ СРЕДЫ И НАУЧНО-ПРАКТИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ РАЦИОНАЛЬНОГО ПРИРОДОПОЛЬЗОВАНИЯ (pp. 1092-1097).
16. Karimov, A., Khalikov, B., Isaev, S., Sindarov, O., Khayitov, K., Avliyakulov, M., ... & Khaitov, B. (2025). Efficiency of drip irrigation in amaranth production using the HYDRUS-1D model. Frontiers in Sustainable Food Systems, 9, 1612679.
17. Tengelovna, D. A. (2024). WIDESPREAD USE OF MODERN TECHNOLOGIES AND INNOVATIONS IN AGRICULTURE. IMRAS, 7(4), 221-228.
18. Джуманазарова, А. Т., & Тлеубергенов, Е. Б. (2024). РЕШЕНИЯ ПРОБЛЕМЫ ОПТИМИЗАЦИИ ВОДОСБЕРЕЖЕНИЯ. In INTERDISCIPLINE INNOVATION AND SCIENTIFIC RESEARCH CONFERENCE (Vol. 2, No. 19, pp. 90-94).
19. Сапаров, А. Б., Джуманазарова, А. Т., & Сапаров, Б. Б. (2022). МЕТОДИКА РАСЧЁТА ДЕФОРМАЦИИ КАНАЛОВ ДЛЯ УЛУЧШЕНИЯ ПРОПУСКНОЙ СПОСОБНОСТИ И РЕЖИМА ЭКСПЛУАТАЦИИ (НА ПРИМЕРЕ РЕСПУБЛИКИ КАРАКАЛПАКСТАН). In Мелиорация как драйвер модернизации АПК в условиях изменения климата (pp. 176-182).
20. Джуманазарова, А. Т., & Генжемуратов, А. С. (2020). Использование минерализованных грунтовых вод при поливе сельскохозяйственных культур на засоленных землях. Евразийское научное объединение, (6-6), 492-494.
21. Tadjiev, S., Isashov, A., Ashirov, Y., Djumanazarova, A., Butayarov, A., Sarimsakov, M., ... & Bekmurodov, K. (2026). Mitigating irrigation-induced soil erosion and enhancing soil ecosystem services on sloping lands using zig-zag furrow irrigation in cotton production. Frontiers in Agronomy, 8, 1778881.
22. Джуманазарова, А. Т., Таирова, А. У., & Бекжанов, Н. Б. (2025). ВАЖНОСТЬ ПЛОДОРОДИЯ ПОЧВЫ НЕВОЗМОЖНО ПЕРЕОЦЕНИТЬ. AMERICAN JOURNAL OF EDUCATION AND LEARNING, 3(4), 922-931.
23. Джуманазарова, А. Т., & Уббиниязова, С. (2025). УЗБЕКИСТАН ЯВЛЯЕТСЯ ОДНИМ ИЗ ВЕДУЩИХ МИРОВЫХ ПРОИЗВОДИТЕЛЕЙ ХЛОПКА. IMRAS, 8(3), 259-266.