SURDOPEDAGOGIKANIŃ TARIYXIY-TEORIYALIQ EVOLYUCIYASI: IQLAS ÁMELIYATINAN INKLUZIYAǴA SHEKEM
Keywords:
surdopedagogika; inklyuziv tálim; ımlaw-iyárat tili; erte aralasıw; járdemshi texnologiyalar; vizual-keńislik grammatikası; jeke tálim baǵdarlamaları; kásipke tayarlaw.Abstract
Bul maqalada surdopedagogikanıń rawajlanıwınıń tariyxıy-teoriyalıq hám ámeliy-baǵdarlanǵan tárepleri keń túrde kórip shıǵılǵan. Onda surdopedagogikanıń dáslepki qánigelestirilgen mektepler hám qol háreketleri arqalı sóylesiwdiń áyyemgi formalarınan baslap, házirgi zamanagóy inklyuziv modeller menen texnologiyalıq támiyinlengen ámeliyatlarǵa shekemgi qáliplesiw basqıshları qamtılǵan. Onıń tiykarǵı dáwirleri: gereńlerdi oqıtıwdı institucionallastırıw, qol háreketleri tillerin tolıq qanlı til sisteması retinde tán alıw, vizual-keńislik metodikaların qáliplestiriw, erte aralasıw hám de járdemshi texnologiyalardı engiziw sıyaqlı basqıshlar talqılanǵan. Maqalada regionallıq rawajlanıw jollarına (Evropa, AQSH, Ózbekstan), xalıqaralıq tájiriybeniń jergilikli ámeliyatqa tásirine, sonıń menen birge, házirgi zamanagóy surdopedagogikanıń eń áhmiyetli baǵdarları bolǵan oqıtıwdı jekelestiriw, qánigelerdi tayarlaw hám sociallıq tosqınlıqlardı jeńip ótiw máselelerine ayrıqsha itibar qaratılǵan. Inklyuziv hám texnologiyaǵa baǵdarlanǵan usıllardıń nátiyjeliligin arttırıw ushın kadrlardı kásiplik tayarlawdı jáne de jetilistiriw, resurs infrastrukturasın hám ámeliy izertlewlerdi keńeytiw zárúrligi haqqında juwmaqlar islengen.
References
1. Basova, A.G. Istoriya surdopedagogiki: ucheb. posobie dlya studentov defektol. fak. ped. in-tov / A.G. Basova, S.F. Yegorov. - Moskva: Prosveshenie, 1984. 295.
2. Penin Gennadiy Nikolaevich, Bazirina Ol'ga Antonovna MEJDUNARODNOE VZAIMODEYSTVIE SURDOPEDAGOGOV KAK FAKTOR SOVERShENSTVOVANIYa OBUChENIYa DETEY S NARUShENIEM SLUXA // Spesial'noe obrazovanie. 2022. №2 (66).
3. Rechiskaya, Ye.G. Surdopedagogika: uchebnik dlya stud. vissh. ped. ucheb. zavedeniy / Ye.G. Rechiskaya. Moskva: Vlados, 2004.655.
4. Xanevskaya Galina Valentinovna, Toporishev Mixail Sergeevich SURDOPEDAGOGIKA: ISTORIYa, RAZVITIE, TEXNOLOGII // Problemi sovremennogo pedagogicheskogo obrazovaniya. 2023. №81-3.
5. Kengesbayevich, R. M. (2025). INDIVIDUAL PERSONALITY TRAITS OF JUNIOR PUPILS IN SCHOOLS OF EDUCATION. In International Conference on Adaptive Learning Technologies (Vol. 13, pp. 24-25).
