OILA ICHIDAGI O‘ZARO MUNOSABATLAR O‘ZIGA XOSLIGI NUQTAI NAZARIDAN O‘SMIRLAR TAJOVUZKORLIGINING PSIXOLOGIK-PEDAGOGIK DETERMINANTLARI
Keywords:
o‘smirlar tajovuzkorligi, ota-ona va bola munosabatlari, oilaviy tarbiya uslublari, oiladagi nosog‘lom muhit, destruktiv xulq-atvor prediktorlari, ona tarbiyasi, ijtimoiy moslashuv, psixologik prevensiya.Abstract
Mazkur maqolada o‘smirlik davridagi tajovuzkor xulq-atvorning ota-ona va bola munosabatlari omillari bilan bog‘liqligini tahlil qilishga bag‘ishlangan nazariy hamda empirik tadqiqot natijalari taqdim etilgan. Matematik-statistik tahlil usullarini qo‘llagan holda 28 ta oila tizimini kompleks diagnostika qilish asosida oilaviy tarbiya uslubi oilaning rasmiy tuzilmasidan (to‘liq yoki noto‘liqligidan) ko‘ra ustuvor ta’sirga ega ekani haqidagi gipoteza tasdiqlandi. O‘smirlardagi deviant xulq-atvorning asosiy prediktorlari aniqlangan bo‘lib, ular orasida avtoritar giperijtimoiylashuv, ona tarbiyasining liberal-befarq namunalari va otaning hissiy begonalashuvi ustunlik qiladi. Tadqiqot shuni ko‘rsatadiki, oiladagi nosog‘lom muhit sharoitida tajovuzkorlik destruktiv moslashuv vositasiga hamda ota-onalar e’tiborini tortish mexanizmiga aylanadi. Olingan ma’lumotlar ota-onalarning qarashlarini tuzatishga va voyaga yetmaganlarning hissiy-shaxsiy sohasini uyg‘unlashtirishga qaratilgan tabaqalashtirilgan preventiv strategiyalarni amalga oshirish zaruratini asoslab beradi.
References
1. Богданова М.В., Русяева И.А., Вылегжани-на А.О. Гендерные и возрастные аспекты психологической защиты ребенка в отношениях ребенок-мать. / М.В. Богданова, И.А. Русяева, А.О. Вылегжанина // Психология в России: современное состояние. 2016. - № 9 (3). С. 141158. https://doi.org/10.11621/pir.2016.0310
2. Диагностика выявления проблем в детско-родительских отношениях: методическое пособие. - Ангарск - Иркутск: УМЦ РСО, 2017. -104 с.
3. Конева О.Б. Неблагополучная семья и деви-антное поведение: социально-психологические признаки. Вестник Челябинского государственного университета / О.Б. Конева // Вестник Челябинского государственного университета. - 2009. - № 14 (152). - С. 44-50.
4. Коренева А.А. Факторы, обуславливающие развитие агрессивного поведения / А.А. Коренева // Сб.: Научные труды МПГУ. Серия: психолого-педагогические науки. - М.: Прометей, 2004. - С. 274-276.
5.Tajibay, S., & Kengesbayevich, R. M. (2024). CHARACTERISTICS OF DEVELOPMENT AND SOCIALIZATION OF TEENAGERS. AMERICAN JOURNAL OF EDUCATION AND LEARNING, 2(5), 886-890.
6.Kengesbayevich, R. M. (2025). PERSONAL VALUES IN THE STRUCTURE OF SPIRITUAL AND MORAL EDUCATION. AMERICAN JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY BULLETIN, 3(1), 1-4.