DAVLAT OLIY TA’LIM TASHKILOTLARIDA MOLIYAVIY MUSTAQILLIKNING IQTISODIY MOHIYATI, EVOLYUTSIYASI VA INSTITUTSIONAL XUSUSIYATLARI

Authors

  • Solijonov Jasurbek Valeriy o‘g‘li Author

Abstract

Maqolada davlat oliy ta’lim tashkilotlarida moliyaviy mustaqillikning iqtisodiy mohiyati, evolyutsion bosqichlari va institutsional xususiyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda qiyosiy-institutsional tahlil, kontent tahlil va nazariy sintez usullaridan foydalanildi. O‘zbekiston oliy ta’limidagi 2019–2026-yillar islohotlari asosida moliyaviy mustaqillikning shakllanish bosqichlari tizimlashtirildi. Natijada moliyaviy mustaqillikning formal, amaliy va natijaviy darajalari farqlandi hamda “normativ vakolat – boshqaruv qobiliyati – strategik resurs allokatsiyasi – strategik natija” konseptual modeli taklif etildi.

References

1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 8-oktabrdagi PF-5847-son “O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi Farmoni.

2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 24-dekabrdagi PQ-61-son “Davlat oliy ta’lim muassasalariga moliyaviy mustaqillik berish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori (amaldagi tahrir bilan).

3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 24-dekabrdagi PQ-60-son “Davlat oliy ta’lim muassasalarining akademik va tashkiliy-boshqaruv mustaqilligini ta’minlash bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi qarori.

4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 10-apreldagi PF-58-son “Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar tizimini takomillashtirishning qo‘shimcha chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoni.

5. Bennetot Pruvot E., Estermann T., Popkhadze N. University Autonomy in Europe IV: The Scorecard 2023. Brussels: European University Association, 2023.

6. Kohtamäki V. How do Higher Education Institutions Enhance their Financial Autonomy? Examples from Finnish Polytechnics // Higher Education Quarterly. 2011. Vol. 65, No. 2. P. 164–185. DOI: 10.1111/j.1468-2273.2010.00475.x.

7. Pfeffer J., Salancik G.R. The External Control of Organizations: A Resource Dependence Perspective. New York: Harper & Row, 1978.

8. Clark B.R. Creating Entrepreneurial Universities: Organizational Pathways of Transformation. Oxford: Pergamon Press, 1998.

9. Hood C. A Public Management for All Seasons? // Public Administration. 1991. Vol. 69, No. 1. P. 3–19. DOI: 10.1111/j.1467-9299.1991.tb00779.x.

10. Garad A. et al. Exploring the impact of financial autonomy on educational quality in higher education institutions // Social Sciences & Humanities Open. 2025. Vol. 12. Article 101935. DOI: 10.1016/j.ssaho.2025.101935.

11. Al Gharsi A.Y., Belhaj F.A., Nirmala R. Academic autonomy as driving change: Investigating its effect on strategy development and university performance // Heliyon. 2024. Vol. 10, No. 8. e29536. DOI: 10.1016/j.heliyon.2024.e29536.

12. Abdualimova Z., Kholmuradov R., Hamroyeva S., Yusupova H., Valiyeva N. From financial autonomy to performance-based funding for sustainable development financing of higher education institutions in Uzbekistan // Frontiers in Education. 2026. Vol. 11. Article 1920875. DOI: 10.3389/feduc.2026.1920875.

13. Johnstone D.B., Marcucci P.N. Financing Higher Education Worldwide: Who Pays? Who Should Pay? Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2010.

14. Barney J. Firm Resources and Sustained Competitive Advantage // Journal of Management. 1991. Vol. 17, No. 1. P. 99–120. DOI: 10.1177/014920639101700108.

15. OECD. Benchmarking Higher Education System Performance. Paris: OECD Publishing, 2019. DOI: 10.1787/be5514d7-en.

Downloads

Published

2026-10-12

Issue

Section

Articles