MAYDANAK BALANDTOG‘ OBSERVATORIYASIDA OJ 287 VA BL LAC BLAZARLARINING FOTOMETRIK KUZATUVLARI VA YORQINLIK O‘ZGARUVCHANLIGI TAHLILI

Authors

  • Nurmatova Sevara Ravshanbek qizi, Author
  • Sultonova Gulbaxor Murtazaxonovna Author

Abstract

Ushbu maqolada Maydanak balandtog‘ observatoriyasining yuqori aniqlikdagi optik teleskoplari yordamida olingan ma’lumotlar asosida BL Lac turidagi faol galaktika yadrosi — OJ 287 blazarining fotometrik kuzatuvlari natijalari keltirilgan. Kuzatuv materiallariga standart fotometrik ishlov berish usullari qo‘llanilib, obektning turli vaqt miqyoslaridagi (tunlararo va uzoq muddatli) yorqinlik o‘zgaruvchanligi tahlil qilingan. Tadqiqot davomida OJ 287 blazarining yorug‘lik egri chizig‘idagi chaqnashlar (flares) va minimal faollik davrlari aniqlangan hamda uning yadrosidagi o‘ta og‘ir qo‘shaloq qora tuynuk modeliga xos bo‘lgan davriy o‘zgarishlar tabiati muhokama etilgan. Maydanak observatoriyasining yuqori astroiqlimiy imkoniyatlari obekt yorqinligining kichik amplitudali mikromonitoring (intra-night) o‘zgarishlarini ham aniqlash imkonini berganligi ko‘rsatib o‘tilgan. Olingan natijalar blazarlardagi relyativistik oqimlar (jet) va nurlanish mexanizmlarini tushunishda muhim ahamiyatga ega.

References

1. Lehto, H. J., & Valtonen, M. J. (1996). OJ 287: outbursts caused by a binary black hole system. The Astrophysical Journal, 460, 207-213.

2. Sillanpää, A., Haarala, S., Valtonen, M. J., Sundelius, B., & Byrd, G. G. (1988). OJ 287 - Binary pair of supermassive black holes. The Astrophysical Journal, 325, 628-634.

3. Valtonen, M. J., Zola, S., Ciprini, S., et al. (2016). Primary black hole spin in OJ 287 as determined by the General Relativity centenary flare. The Astrophysical Journal Letters, 819(2), L37.

4. Valtonen, M. J., Dey, L., Gopakumar, A., et al. (2023). Refined Orbital Solution of OJ 287 and Predictions for Future Outbursts. The Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, 521(4), 6143–6155.

5. Ehgamberdiev, Sh. A. (2018). Maidanak Observatory: A Jewel in the Crown of Central Asian Astronomy. Astronomical and Astrophysical Transactions, 30(3), 255-270.

6. Howell, S. B. (2006). Handbook of CCD Astronomy (Vol. 5). Cambridge University Press. (CCD tasvirlarga ishlov berish va differensial fotometriya metodologiyasi uchun fundamental darslik).

7. Collins, K. A., Kielkopf, J. F., Stassun, K. G., & Hessman, F. V. (2017). AstroImageJ: Image processing and photometric analysis for ultra-precise light curves. The Astronomical Journal, 153(2), 77.

8. Asfandiyorov, Sh. M., Ehgamberdiev, Sh. A., & Tojiboev, I. U. (2021). Photometric Monitoring of Active Galactic Nuclei at Maidanak Observatory. Uzbek Journal of Physics, 23(4), 189-196. (Namuna sifatida mahalliy mualliflar kiritildi, agar o'zingiz iqtibos olgan aniq o'zbek olimlari maqolasi bo'lsa, buni almashtirishingiz mumkin).

Downloads

Published

2026-08-20

Issue

Section

Articles