“MUNTAXAB UT-TAVORIX-I MU’INIY” ASARINING TEMURIYLAR DAVRI TARIXSHUNOSLIGIDAGI O’RNI VA AHAMIYATI
Keywords:
Mu’inuddin Natanziy, Temuriylar, Markaziy Osiyo tarixi, manbashunoslik, Iskandar Mirzo, Shohruh Mirzo, Oltin O‘rda, Chig‘atoy ulusi, Movarounnahr.Abstract
Mazkur maqola XV asrning birinchi choragida Mu’inuddin Natanziy tomonidan bitilgan "Muntaxab ut-tavorix-i Mu‘iniy" (Mu‘iniyning tanlangan tarixlari) asarini manbashunoslik nuqtayi nazaridan tahlil qilishga bag‘ishlanadi. Asarda asosan Amir Temur va Temuriylar davri, shuningdek, Chig‘atoy ulusi hamda Oltin O‘rda tarixiga doir noyob ma’lumotlar bayon etilgan. Maqolada asarning yaratilish tarixi, uning ikki xil tahriri (Iskandariy va Shohruhiy tahrirlari) hamda asarning o‘zidan keyingi Markaziy Osiyo tarixnavisligiga ko‘rsatgan ta’siri yoritib beriladi. Shuningdek, Natanziy asarining boshqa rasmiy yilnomalardan farqli jihatlari va undagi ijtimoiy-siyosiy jarayonlarning tahliliy talqini ko‘rib chiqiladi.
References
1.Muiniddin Natanziy. Muntaxab ut-tavorixi Muiniy. (Fors tilidan tarjima, so‘zboshi va izohlar muallifi G. Karimov). – Toshkent: O‘zbekiston, 1991. (Bu asarning o‘zbek tilidagi eng asosiy va mashhur nashri hisoblanadi).
2 .Ahmedov B.A. O‘zbekiston xalqlari tarixi manbalari. – Toshkent: O‘qituvchi, 1991. (Bu kitobda Natanziy hayoti va asarining ilmiy qiymati haqida alohida bob ajratilgan).
3. Ahmedov B.A. Tarixdan saboqlar. – Toshkent: O‘qituvchi, 1994. (Muallif asardagi tarixiy voqealarni tahlil qilgan).
4. Madraimov A., Fuzailova G. Manbashunoslik. – Toshkent: O‘zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2008. (Temuriylar davri manbalari qatorida "Muntaxab ut-tavorixi Muiniy"ga keng to‘xtalib o‘tilgan).
5. Ahmedov B.A. "Muntaxab ut-tavorixi Muiniy" — Oltin O‘rda va Movarounnahr tarixi bo‘yicha muhim manba. // O‘zbekistonda ijtimoiy fanlar jurnali, 1960-yillar sonlari.
6. Yo‘ldoshboyev A.S. Temuriylar davri manbashunosligiga oid ilmiy izlanishlari (Maqolalar to‘plami). – Toshkent: Sharqshunoslik instituti, 2010–2018.
7. Sodiqov H. "O‘rta Osiyo xalqlari tarixining manbashunosligi". – Toshkent, 1963. Bartold V.V. "Tursun-bey i Natanzi kak istochniki po istorii epoxi Timuridov". Sochineniya, T. VIII. – Moskva: Nauka, 1973.
8. Axmedov B.A. "Gosudarstvo kochevix uzbekov". – Moskva: Nauka, 1965. (Muallif ushbu asardan Dashti Qipchoq tarixini yoritishda keng foydalangan).
9. Axmedov B.A. "O‘zbekiston xalqlari tarixi manbalari". – Toshkent: O‘qituvchi, 1991.
10.Storey C.A. "Persian Literature: A Bio-bibliographical Survey". Section II, Fasciculus 3. – London: Luzac & Co, 1939. (Natanziy va uning asari haqida bibliografik ma’lumotlar).
11.Yuldashbayev A.S. "Muntaxab ut-tavorixi Muiniy" asarining temuriylar tarixi va manbashunosligidagi o‘rni. (Ilmiy maqola). – Toshkent: O‘zR FA Tarix instituti jurnali, 2010-2015-yillar oralig‘idagi nashrlar.
12. Manz B.F. "The Rise and Rule of Tamerlane". – Cambridge University Press, 1989. (Asar Temur davri ijtimoiy-siyosiy hayotini tahlil qilishda manba sifatida ko‘rsatilgan).
