MORINA KOKANICA (REGEL) – SHILVADOSHLAR (CAPRIFOLIACEAE) OILASIGA MANSUB TOG‘ O‘SIMLIGI
Keywords:
Morina kokanica, Caprifoliaceae, Markaziy Osiyo endemigi, togʻ florası, kimyoviy tarkibi, fenolik birikmalar, ekologik ahamiyati, Oʻzbekiston.Abstract
Ushbu maqolada Markaziy Osiyo togʻlarida tarqalgan endemik oʻsimlik – Morina kokanica (Regel) ning tizimiy oʻrni, morfologik xususiyatlari, tarqalishi va yashash muhiti oʻrganilgan. Oʻsimlik Shilvadoshlar (Caprifoliaceae) oilasiga mansub boʻlib, Oʻzbekiston, Qozogʻiston, Qirgʻiziston va Tojikistonning 1500–2000 m balandlikdagi qoyalik yonbagʻirlarida uchraydi. Morina kokanica ning kimyoviy tarkibi dastlabki maʼlumotlar asosida tahmin qilinib, unda fenolik birikmalar, flavonoidlar va triterpenoidlar mavjudligi koʻrsatilgan. Ushbu moddalar oʻsimlikka potentsial antibakterial va antioksidant xususiyatlar berishi mumkin. Oʻsimlikning ekotizimdagi roli, tuproq eroziyasini qisqartirishdagi ahamiyati va bezak oʻsimligi sifatida qoʻllanilishi ham yoritilgan. Maqolada Morina kokanica ning farmakologik va kosmetologik tadqiqotlar uchun istiqbolli obyekt ekanligi taʼkidlangan.
References
1. Regel, E. (1867). Morina kokanica — Flora Rossica turlar tavsifi.
2. PlantaeDB – Morina kokanica phytochemical profile (https://plantsoftheworldonline.org/).
3. Archivo Infojardin. Morina kokanica (Regel, 1867) — Botanical discussion forum.
4. Wikipedia (EN) – Morina kokanica, Morina persica, Morina longifolia sahifalari.
5. Kocyigit, M. & Haspolat, Y. K. (2023). Medicinal and Aromatic Plants. ResearchGate.
6. Dergipark.org.tr. (2023). Chemical composition and biological activity of Morina persica extracts.
7. O‘zbekiston florasi bo‘yicha: Tojibaev K.Sh., Karimov F.N. (2012). O‘zbekiston o‘simliklari sistematikasi. Toshkent: Fan nashriyoti.
8. Etnobotanika qo‘llanma: Yo‘ldoshev P. (2015). O‘zbekiston dorivor o‘simliklari. Toshkent: O‘zbekiston Milliy Universiteti nashriyoti.
