XALQARO BAHOLASH DASTURLARI KONTEKSTIDA MAKTAB DIREKTORI BOSHQARUV KOMPETENSIYALARINI RIVOJLANTIRISHNING NAZARIY VA METODOLOGIK ASOSLARI

Authors

  • Rahmonova Xusniobod Valeriy qizi Oriental universiteti mustaqil tadqiqotchisi Author

Keywords:

xalqaro baholash dasturlari, maktab direktori, boshqaruv kompetensiyasi, pedagogik liderlik

Abstract

Maqolada xalqaro yirik ko‘lamli baholash dasturlarining natija va kontekst ma’lumotlari maktab direktori uchun tashqi hisobot emas, dalillarga asoslangan boshqaruv faoliyatining mazmuniy resursi sifatida talqin qilinadi. Tadqiqotning maqsadi xalqaro baholash dasturlari kontekstida umumiy o‘rta ta’lim muassasasi direktori boshqaruv kompetensiyasining mazmuniy-funksional chegaralarini aniqlashtirish va uni rivojlantirishning nazariy-metodologik asoslarini tizimlashtirishdan iborat. Nazariy-konseptual tadqiqotda 5 ta normativ-huquqiy hujjat, 2 ta xalqaro tashkilotning metodologik nashri va 14 ta milliy hamda xorijiy ilmiy manba tizimli, qiyosiy va kontent-tahlil usullarida o‘rganildi. Natijada boshqaruv kompetensiyasi, boshqaruv kompetentligi, rivojlantirish va rivojlantirish mexanizmi tushunchalarining operatsion chegaralari belgilandi; direktor boshqaruv kompetensiyasining mualliflik ta’rifi taklif etildi; strategik-prognostik, pedagogik liderlik, axborot-tahliliy, tashkiliy-kommunikativ, innovatsion-raqamli hamda monitoring-refleksiv komponentlardan iborat integrativ tuzilma asoslandi. Xalqaro baholash dalilini maktab muammosi va boshqaruv qaroriga aylantiruvchi olti bosqichli sikl ishlab chiqildi. Maqola xulosalari direktorlarni sertifikatlash, uzluksiz kasbiy rivojlantirish va ish joyidagi o‘rganishni yagona tizimda loyihalash uchun metodologik asos bo‘lib xizmat qiladi.

References

1. O‘zbekiston Respublikasining 23.09.2020-yildagi O‘RQ-637-son “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni. URL: https://lex.uz/docs/-5013007

2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 05.09.2018-yildagi PF-5538-son “Xalq ta’limini boshqarish tizimini takomillashtirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi Farmoni. URL: https://lex.uz/docs/-3893445

3. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 08.12.2018-yildagi 997-son “Xalq ta’limi tizimida ta’lim sifatini baholash sohasidagi xalqaro tadqiqotlarni tashkil etish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Qarori. URL: https://lex.uz/docs/-4097073.

4. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 25.12.2023-yildagi 681-son “Davlat umumiy o‘rta ta’lim muassasalari direktori lavozimiga nomzodlarni menejerlik o‘quv kurslarida o‘qitish va ularga menejerlik sertifikatini berish tartibi to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi Qarori. URL: https://lex.uz/docs/-6705811.

5. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 20.12.2024-yildagi 867-son “Maktabgacha va maktab ta’limi xodimlarining uzluksiz kasbiy rivojlantirish tizimini takomillashtirish to‘g‘risida”gi Qarori. URL: https://lex.uz/docs/-7271575.

6. OECD. School Leadership for Learning: Insights from TALIS 2013. Paris: OECD Publishing, 2016. https://doi.org/10.1787/9789264258341-en.

7. Clarke M. What Matters Most for Student Assessment Systems: A Framework Paper. SABER–Student Assessment Working Paper No. 1. Washington, DC: World Bank, 2012. URL: https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/17471 .

8. Ahlidinov R.Sh. Maktabni boshqarish san’ati. Toshkent: Fan, 2006. 206 b.

9. Djurayev R.X., Turg‘unov S.T. Ta’lim menejmenti. Toshkent: Voris-Nashriyot, 2012. 167 b.

10. Muslimov N.A., Usmonboyeva M.H., Sayfurov D.M., To‘rayev A.B. Pedagogik kompetentlik va kreativlik asoslari. Toshkent, 2015. 120 b.

11. Boyatzis R.E. The Competent Manager: A Model for Effective Performance. New York: Wiley, 1982.

12. Bush T. Leadership and Management Development in Education. London: SAGE, 2008.

13. Desimone L.M. Improving Impact Studies of Teachers’ Professional Development: Toward Better Conceptualizations and Measures. Educational Researcher. 2009. Vol. 38, No. 3. P. 181–199. https://doi.org/10.3102/0013189X08331140.

14. Goldring E., Porter A.C., Murphy J., Elliott S.N., Cravens X. Assessing Learning-Centered Leadership: Connections to Research, Professional Standards, and Current Practices. Leadership and Policy in Schools. 2009. Vol. 8, No. 1. P. 1–36. https://doi.org/10.1080/15700760802014951.

15. Grissom J.A., Egalite A.J., Lindsay C.A. How Principals Affect Students and Schools: A Systematic Synthesis of Two Decades of Research. New York: The Wallace Foundation, 2021. URL: https://wallacefoundation.org/report/how-principals-affect-students-and-schools-systematic-synthesis-two-decades-research .

16. Hallinger P. Leadership for Learning: Lessons from 40 Years of Empirical Research. Journal of Educational Administration. 2011. Vol. 49, No. 2. P. 125–142. https://doi.org/10.1108/09578231111116699.

17. Hallinger P. Bringing Context Out of the Shadows of Leadership. Educational Management Administration & Leadership. 2018. Vol. 46, No. 1. P. 5–24. https://doi.org/10.1177/1741143216670652.

18. Liebowitz D.D., Porter L. The Effect of Principal Behaviors on Student, Teacher, and School Outcomes: A Systematic Review and Meta-Analysis of the Empirical Literature. Review of Educational Research. 2019. Vol. 89, No. 5. P. 785–827. https://doi.org/10.3102/0034654319866133.

19. Mandinach E.B., Gummer E.S. Data Literacy for Educators: Making It Count in Teacher Preparation and Practice. New York: Teachers College Press, 2016.

20. Schildkamp K. Data-Based Decision-Making for School Improvement: Research Insights and Gaps. Educational Research. 2019. Vol. 61, No. 3. P. 257–273. https://doi.org/10.1080/00131881.2019.1625716.

21. Schildkamp K., Poortman C.L., Ebbeler J., Pieters J.M. How School Leaders Can Build Effective Data Teams: Five Building Blocks for a New Wave of Data-Informed Decision Making. Journal of Educational Change. 2019. Vol. 20, No. 3. P. 283–325. https://doi.org/10.1007/s10833-019-09345-3.

Downloads

Published

2026-10-05