ВЕРТЕБРОГЕН ОҒРИҚ СИНДРОМИНИНГ ЭПИДЕМИОЛОГИЯСИ, КЛИНИК ЎЗИГА ХОС ХУСУСИЯТЛАРИ (АДАБИЁТЛАР ШАРХИ)
Keywords:
вертеброген оғриқ, бел-думғаза радикулопатияси, умуртқалараро диск чурраси, скелет-мушак оғриқлари, гендер фарқлари, сурункали бел оғриғи, диагностика триадаси, биопсихо-ижтимоий модель, реабилитация.Abstract
Вертеброген бел-думғаза радикулопатияси меҳнатга лаёқатли аҳоли орасида кенг тарқалган, юқори ижтимоий-иқтисодий аҳамиятга эга бўлган неврологик касаллик бўлиб, асосан умуртқалараро диск протрузияси ёки чурраси ҳамда дегенератив-дистрофик ўзгаришлар натижасида асаб илдизчаларининг компрессияси билан боғлиқ ҳолда ривожланади. Аҳолининг 70–80% ҳаёти давомида бел оғриғини бошдан кечиради, уларнинг 10–15% ида радикулопатия шаклланади; айрим ҳолларда оғриқ сурункали тус олиб, меҳнат қобилиятининг пасайиши ва ҳаёт сифати ёмонлашишига олиб келади. Касаллик клиник кечишида гендерга хос фарқлар мавжуд бўлиб, аёлларда гормонал ўзгаришлар ва остеопороз, эркакларда эса жисмоний юкланиш ва касбий омиллар муҳим аҳамиятга эга. Вертеброген оғриқлар кўпинча ҳаёт учун хавфли патологиялар билан боғлиқ бўлмасада, жиддий касалликларни истисно қилиш диагностикада ҳал қилувчи аҳамиятга эга. Замонавий ёндашувларга мувофиқ, оғриқ патогенезини баҳолашда анатомик, психологик ва ижтимоий омилларни комплекс ҳисобга олиш, “диагностик триада” ва биопсихо-ижтимоий модель асосида индивидуаллаштирилган даволаш ҳамда реабилитация стратегияларини қўллаш клиник натижаларни яхшилашнинг асосий шарти ҳисобланади.
References
1. Heiskanen T, Risto PR, Kalso E. Multidisciplinary pain management – Which patients benefit from it? Scandinavian Journal of Pain. 2012; 3 (4):2017
2. Linton S.J. Review of psychological risk factors for back and neck pain. Spine. 2008; 25 (9):1148-56.
3. Hoy D., Brooks P., Blythes F., Buchbinder R. Epidemiology of lower back pain. Best Pract Res Clin Rheumatol. 2015; 24 :769-81.
4. Wassilaki M., Hurvits E.L. A look at public health. Hawaii J Med Public Health. 2014; 73 (4):122–26.
5. Akdag B, Cavlak U, Cimbiz A, Camdeviren H. Identification of risk factors for pain intensity among schoolchildren with nonspecific lower back pain. Med Sci Monit. 2017; 17 (2):PH12–15.
6. Epker J. Psychometric methods of pain measurement. Clin Neuropsychol. 2013; 27 (1):30-48.
7. Tan G, Nguyen Q, Anderson KO, and others. Further review of the inventory of overcoming chronic pain. J Pain. 2009; 6 (1):29-40.
8. Kaiser U, Arnold B, Pflingsten M, and others. Multidisciplinary pain treatment programs. J Pain Res. 2013; 6 :355–58.
9. Briggs AM, Jordan JE, O'Sullivan PB, et al. People with chronic low back pain have more difficulty engaging in a positive lifestyle than people without back pain: Health Literacy Assessment. BMC Musculoskeleton Disorder.2018;12 :161.10.
Pincus T, Kent P, Bronfort G, et al. Twenty—five years of the biopsychosocial model of low back pain - is it time to celebrate? Report from the twelfth International Forum on Primary Health Care Research for Low back pain. Spine. 2016; 3 (24):2118–23.
11. Snelgrove S, Liossi C. Living with chronic low back pain: A metasynthesis of qualitative research. Chronic Illn. 2013; 9 (4):283–301.
