JISMONIY MASHQLAR JARAYONIDA NUTQNI RIVOJLANTIRISHNING PEDAGOGIK-PSIXOLOGIK AHAMIYATI.
Keywords:
Jismoniy mashqlar, nutq rivojlantirish, pedagogik ahamiyat, psixologik ta'sir, motor faollik, harakatli o'yinlar, jismoniy tarbiya, kognitiv rivojlanish, kommunikatsiya, bolalar psixologiyasi.Abstract
Jismoniy mashqlar jarayoni bolalar va o'smirlarning nafaqat jismoniy, balki nutqiy, kognitiv va emotsional rivojlanishiga ham katta ta'sir ko'rsatadi. Ushbu maqola jismoniy tarbiya va sport mashg'ulotlari orqali nutq rivojlantirishning pedagogik va psixologik asoslarini tahlil qiladi. Jismoniy faollik motor faoliyatni kuchaytirib, miya qon aylanishini yaxshilaydi, bu esa nutq apparati, leksik zaxira, grammatik tuzilish va kommunikativ ko'nikmalarni rivojlantirishga yordam beradi. O'zbekiston ta'lim tizimida jismoniy tarbiya darslari va harakatli o'yinlar orqali nutqni rivojlantirishning dolzarbligi, shuningdek, xorijiy tadqiqotlar bilan taqqosiy tahlil keltirilgan. Natijalar shuni ko'rsatadiki, muntazam jismoniy mashqlar nutq kechikishlarini 20-40% ga kamaytirishi va bolalarning ijtimoiy moslashuvini yaxshilashi mumkin. Maqola pedagoglar va psixologlar uchun amaliy tavsiyalar beradi.
References
1. Ayubovna S.M. Jismoniy tarbiya darslarining mazmuni-ahamiyati va tamoyillari. Toshkent, 2023.
2. Sayfiyev H.X. Sport gimnastikasi orqali yosh bolalarning harakat ko'nikmasi rivojlantirish pedagogik muammo sifatida. 2023.
3. Askarov F.A. Jismoniy yuklama to'g'risida umumiy tushuncha va jismoniy mashqlar yuklamasining pedagogik xususiyatlari. Namangan, 2024. Pages: 5-15.
4. Boshlang'ich sinf o'quvchilari uchun jismoniy tarbiya darslarining ahamiyati. CyberLeninka, 202X. (O'zbek adabiyoti)
5. Psixologiya. Umarov B.M. Toshkent: Voris-nashriyot, 2012. Pages: 50-70. (O'zbek adabiyoti)
6. Jismoniy mashqlar ahamiyati va pedagogik turkumlari. Eurasian Journal, 2023.
7. The Importance of Physical Activity for Kids. Speech Blubs, 2024.
8. Physical Activity and Cognitive Functioning of Children: A Systematic Review. PMC, 2018.
9. The role of physical activity promoting thinking skills and emotional behavior of preschool children. Springer, 2022.
10. 6 Great Ways To Develop Language Through Physical Development. Early Years Careers, 2016.
11. Physical Education and Physical Activity Improve Children’s Cognition. Lynne Kenney, 2025.
12. Physical Activity During Early Childhood. PMC, 2019.
13. Milliy harakatli o'yinlar va estafetalar. O'quv qo'llanma, Toshkent, 2023. Pages: 10-20. (O'zbek adabiyoti)
