OILAVIY ZO‘RAVONLIK: SABABLARI VA JAMIYATDAGI ILDIZLARI
Keywords:
oilaviy zo‘ravonlik, gender tenglik, patriarxal jamiyat, ramziy zo‘ravonlik, qurbonni ayblash, ayollar huquqlari.Abstract
Mazkur maqolada oilaviy zo‘ravonlik zamonaviy jamiyatda ayollarning huquqlari, ruhiy salomatligi va ijtimoiy faolligiga ta’sir etuvchi muhim ijtimoiy muammo sifatida tahlil qilinadi. Tadqiqotda oilaviy zo‘ravonlikning shakllanishida ijtimoiy-madaniy, iqtisodiy va psixologik omillarning o‘rni yoritilgan. Patriarxal qarashlar, gender stereotiplari hamda ayollarning iqtisodiy qaramligi, mustaqil fikrga ega emasligi zo‘ravonlikni davom ettiruvchi asosiy omillar sifatida ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, P. Bourdieu tomonidan ilgari surilgan “ramziy zo‘ravonlik” tushunchasi hamda qurbonni ayblash tendensiyasi feministik tadqiqotlar asosida tahlil qilinadi. Maqolada zo‘ravonlikning avloddan-avlodga o‘tuvchi ijtimoiy omil va sifatida shakllanishi A. Banduraning ijtimoiy o‘rganish nazariyasi doirasida asoslanadi. Tadqiqot natijalari oilaviy zo‘ravonlikka qarshi kurashda huquqiy choralar bilan bir qatorda jamiyat tafakkurini o‘zgartirish, gender tenglikni ta’minlash va ayollarning iqtisodiy mustaqilligini kuchaytirish zarurligini ko‘rsatadi.
References
1.Abdullaeva S. O‘zbekistonda ayollarga nisbatan zo‘ravonlik muammolari va ularning ijtimoiy oqibatlari // Ijtimoiy fanlar jurnali. – 2020. – № 3. – B. 45–52.
2.Bandura A. Social Learning Theory. – Englewood Cliffs: Prentice Hall, 1977. – 247 p.
3.Bourdieu P. Masculine Domination. – Stanford: Stanford University Press, 2001. – 133 p.
4.Connell R. W. Masculinities. – Berkeley: University of California Press, 2005. – 324 p.
5.Гусева А. Н. Социальные стереотипы и насилие в семье // Вестник социологии. – 2016. – № 4. – С. 72–79.
6.Heise L. Violence against women: An integrated, ecological framework // Violence Against Women. – 1998. – Vol. 4, № 3. – P. 262–290.
7.Ismoilova D. Ayollarning iqtisodiy mustaqilligi va oilaviy zo‘ravonlik o‘rtasidagi bog‘liqlik // Iqtisod va jamiyat. – 2021. – № 4. – B. 61–67.
8.Kelly L. Surviving Sexual Violence. – Cambridge: Polity Press, 1988. – 256 p.
9.Karimova N. R. Oilaviy munosabatlarda gender tenglik va zo‘ravonlik masalalari // Pedagogika va psixologiya. – 2019. – № 2. – B. 88–94.
10.Кон И. С. Мужчина в меняющемся мире. – Москва: Время, 2004. – 368 с.
11.Клецина И. С. Психология гендерных отношений. – Санкт-Петербург: Питер, 2013. – 416 с.
12.O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi. Ayollarni tazyiq va zo‘ravonlikdan himoya qilish to‘g‘risidagi Qonun. – Toshkent, 2019.
13.Saidov A. X. Inson huquqlari va gender tenglik masalalari. – Toshkent: O‘zbekiston, 2018. – 312 b.
14.United Nations. Gender-based violence and women’s rights. – New York: UN Publications, 2015. – 98 p.
15.World Health Organization. Global and regional estimates of violence against women. – Geneva: WHO, 2013. – 51 p.
16.Волкова Н. В. Домашнее насилие: причины, формы и последствия // Психология и право. – 2017. – Т. 7, № 2. – С. 23–31.
17.Здравомыслова Е., Темкина А. Гендерное насилие как социальная проблема // Социологические исследования. – 2015. – № 6. – С. 50–59.
