QISHLOQ XO‘JALIGI MAHSULDORLIGINI QAYTA TALQIN QILISH: INNOVATSION AGRO-XIZMATLAR, BOSHQARUV SAMARADORLIGI VA RAQAMLI PARADOKS
Keywords:
innovatsion agro-xizmatlar, qishloq xo‘jaligi mahsuldorligi, boshqaruv samaradorligi, inson kapitali, raqamli transformatsiya, davlat subsidiyalari, barqaror rivojlanishAbstract
Mazkur tadqiqot qishloq xo‘jaligi mahsulotlari ishlab chiqarishda innovatsion agro-xizmatlarning boshqaruv samaradorligi orqali mahsuldorlikka ta’sirini empirik jihatdan baholashga qaratilgan. Tadqiqotda investitsiyalar, inson kapitali, raqamli texnologiyalar va davlat subsidiyalarining o‘zaro bog‘liqligi kompleks yondashuv asosida tahlil qilindi. Empirik tahlil 150 ta qishloq xo‘jaligi korxonasi ma’lumotlari asosida amalga oshirilib, unda oddiy eng kichik kvadratlar (OLS), logarifmik va o‘zaro ta’sir (interaction) modellari qo‘llanildi. Olingan natijalar agro-xizmatlarga yo‘naltirilgan investitsiyalar va xodimlarni tayyorlash mahsuldorlikka ijobiy va statistik jihatdan ahamiyatli ta’sir ko‘rsatishini tasdiqladi. Davlat subsidiyalari ham muhim rag‘batlantiruvchi omil sifatida namoyon bo‘ldi. Biroq raqamli agro-xizmatlarning ta’siri statistik jihatdan ahamiyatli emasligi aniqlanib, bu holat infratuzilma va inson kapitali cheklovlari bilan izohlandi hamda tadqiqot doirasida “raqamli agro-xizmatlar paradoksi” tushunchasi bilan asoslandi. Tadqiqotning ilmiy yangiligi innovatsion agro-xizmatlar samaradorligini boshqaruv samaradorligi orqali tushuntiruvchi integratsiyalashgan modelni taklif etishdan iborat. Olingan natijalar asosida qishloq xo‘jaligi siyosatini takomillashtirish, xususan, natijadorlikka asoslangan subsidiyalarni joriy etish, raqamli infratuzilmani rivojlantirish va inson kapitaliga investitsiyalarni oshirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqildi.
References
[1] FAO. (2022). The future of food and agriculture.
[2] World Bank. (2021). Agriculture and food overview.
https://www.worldbank.org/en/topic/agriculture*
[3] Wolfert, S. et al. (2017). Big Data in smart farming. Agricultural Systems.
https://doi.org/10.1016/j.agsy.2017.01.023
[4] OECD. (2020). Digital agriculture and innovation.
https://www.oecd.org/agriculture
[5] Government of India. (2021). Digital Agriculture Mission.
[6] European Commission. (2021). Common Agricultural Policy.
https://ec.europa.eu/agriculture
[7] World Bank. (2023). Uzbekistan agriculture reform report.
[8] Wooldridge, J. (2019). Introductory Econometrics.
[9] Gujarati, D. (2020). Basic Econometrics.
[10] Angrist, J., & Pischke, J. (2009). Mostly Harmless Econometrics.
