PISA TIMSS PIRLS TALIS VA ICILS MA’LUMOTLARINING MAKTAB BOSHQARUVIDAGI DIAGNOSTIK IMKONIYATLARINING QIYOSIY TAHLILI

Authors

  • Rahmonova Xusniobod Valeriy qizi 13.00.07 - Ta’limda menejment ixtisosligi bo‘yicha tadqiqotchi Author

Keywords:

PISA, TIMSS, PIRLS, TALIS, ICILS, maktab boshqaruvi, diagnostika, xalqaro baholash, ma’lumotlarga asoslangan qaror, ta’lim sifati

Abstract

Maqolada PISA, TIMSS, PIRLS, TALIS va ICILS ma’lumotlarining umumiy o‘rta ta’lim muassasasi direktori boshqaruv faoliyatidagi diagnostik imkoniyatlari qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi xalqaro baholash dasturlari o‘lchaydigan natija va kontekst ko‘rsatkichlarini direktor hal qiladigan boshqaruv savollari bilan funksional bog‘lash, shuningdek, ulardan foydalanish chegaralarini aniqlashtirishdan iborat. Qiyosiy hujjatlar tahlili 24 manba asosida olib borildi. Dasturlar maqsad, konstrukt, populyatsiya, respondent, kontekst indikatorlari, hisobot darajasi, trend imkoniyati va boshqaruv qiymatidan iborat sakkiz mezon bo‘yicha kodlandi. Natijada PISA strategik natija va tenglikni, TIMSS fan ta’limi hamda bosqichlar uzviyligini, PIRLS o‘qish poydevori va uy-maktab aloqasini, TALIS pedagogik jarayon va liderlik muhitini, ICILS esa raqamli ta’lim salohiyatini aniqlashtiruvchi komplementar dalil manbalari sifatida tasniflandi. O‘quv natijasi, tenglik va kontekst, pedagogik jarayon, tashkiliy salohiyat hamda raqamli muhitdan iborat besh analitik qatlam ajratildi. Xalqaro natijani alohida maktab uchun tayyor tashxis emas, mahalliy dalillar bilan tekshiriladigan boshqaruv signali sifatida qo‘llash ilmiy jihatdan asoslandi.

References

1. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 08.12.2018-yildagi 997-son “Xalq ta’limi tizimida ta’lim sifatini baholash sohasidagi xalqaro tadqiqotlarni tashkil etish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Qarori. URL: https://lex.uz/docs/-4097073 .

2. OECD. Synergies for Better Learning: An International Perspective on Evaluation and Assessment. Paris: OECD Publishing, 2013. https://doi.org/10.1787/9789264190658-en.

3. OECD. PISA 2025 Assessment and Analytical Framework. Paris: OECD Publishing, 2026. https://doi.org/10.1787/86c36975-en.

4. OECD. PISA 2025 Results (Volume I): Future-Ready Students. Paris: OECD Publishing, 2026. https://doi.org/10.1787/73451bc5-en.

5. OECD. PISA 2022 Technical Report. Paris: OECD Publishing, 2024. https://doi.org/10.1787/01820d6d-en.

6. von Davier M., Kennedy A.M., Reynolds K.A., Fishbein B., Khorramdel L., Aldrich C.E.A., Bookbinder A., Ummugal B., Yin L. TIMSS 2023 International Results in Mathematics and Science. Boston College, TIMSS & PIRLS International Study Center, 2024. https://doi.org/10.6017/lse.tpisc.timss.rs6460.

7. Mullis I.V.S., Martin M.O., von Davier M. eds. TIMSS 2023 Assessment Frameworks. Boston College, TIMSS & PIRLS International Study Center, 2021. URL: https://timssandpirls.bc.edu/timss2023/frameworks/ .

8. Mullis I.V.S., von Davier M., Foy P., Fishbein B., Reynolds K.A., Wry E. PIRLS 2021 International Results in Reading. Boston College, TIMSS & PIRLS International Study Center, 2023. https://doi.org/10.6017/lse.tpisc.tr2103.kb5342.

9. Mullis I.V.S., Martin M.O. eds. PIRLS 2021 Assessment Frameworks. Boston College, TIMSS & PIRLS International Study Center, 2019. URL: https://timssandpirls.bc.edu/pirls2021/frameworks/.

10. OECD. Teaching and Learning International Survey (TALIS) 2024 Conceptual Framework. Paris: OECD Publishing, 2025. https://doi.org/10.1787/7b8f85d4-en.

11. OECD. Results from TALIS 2024: The State of Teaching. Paris: OECD Publishing, 2025. https://doi.org/10.1787/90df6235-en.

12. OECD. School Leadership for Learning: Insights from TALIS 2013. Paris: OECD Publishing, 2016. https://doi.org/10.1787/9789264258341-en.

13. Fraillon J., Rožman M., Duckworth D., Dexter S., Bundsgaard J., Schulz W. ICILS 2023 Assessment Framework. Cham: Springer, 2024. https://doi.org/10.1007/978-3-031-61194-0.

14. Fraillon J. ed. An International Perspective on Digital Literacy: Results from ICILS 2023. Amsterdam: IEA, 2024. URL: https://www.iea.nl/publications/icils-2023-international-report .

15. Fraillon J., Rožman M., Meyer S., Musu L., Liaw Y.-L., Christiansen A., Tieck S. ICILS 2023 Technical Report. Revised edition. Amsterdam: IEA, 2026. URL: https://www.iea.nl/publications/icils-2023-technical-report .

16. Greaney V., Kellaghan T. Assessing National Achievement Levels in Education. National Assessments of Educational Achievement. Vol. 1. Washington, DC: World Bank, 2008. https://doi.org/10.1596/978-0-8213-7258-6.

17. Kellaghan T., Greaney V., Murray T.S. Using the Results of a National Assessment of Educational Achievement. National Assessments of Educational Achievement. Vol. 5. Washington, DC: World Bank, 2009. https://doi.org/10.1596/978-0-8213-7929-5.

18. Clarke M. What Matters Most for Student Assessment Systems: A Framework Paper. SABER-Student Assessment Working Paper No. 1. Washington, DC: World Bank, 2012. URL: https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/17471 .

19. UNESCO Institute for Statistics. Principles of Good Practice in Learning Assessment. Montreal: UIS, 2017. URL: https://uis.unesco.org/sites/default/files/documents/principles-good-practice-learning-assessments-2017-en.pdf .

20. American Educational Research Association, American Psychological Association, National Council on Measurement in Education. Standards for Educational and Psychological Testing. Washington, DC: AERA, 2014. URL: https://www.testingstandards.net/open-access-files.html .

21. Schildkamp K. Data-Based Decision-Making for School Improvement: Research Insights and Gaps. Educational Research. 2019. Vol. 61, No. 3. P. 257-273. https://doi.org/10.1080/00131881.2019.1625716.

22. Mandinach E.B., Gummer E.S. Data Literacy for Educators: Making It Count in Teacher Preparation and Practice. New York: Teachers College Press, 2016.

23. Abdullayeva Sh.A., Ergasheva M.T. Xalqaro baholash dasturlarida tabiiy va ilmiy savodxonlik: o‘quv qo‘llanma. Toshkent, 2022. 175 b.

24. Ergasheva M.T. O‘quvchilarning tabiiy-ilmiy savodxonligi monitoringida baholash dasturlaridan foydalanish metodikasi (PISA, TIMSS misolida): pedagogika fanlari doktori (DSc) dissertatsiyasi. Toshkent, 2023. 264 b.

Downloads

Published

2026-10-20