MARKAZIY OSIYO MAMLAKATLARIDA RAQAMLI IQTISODIYOTNING RIVOJLANISHI VA TRANSCHEGARA AXBOROT OQIMLARINI TARTIBGA SOLISH
Keywords:
raqamli iqtisodiyot, transchegara axborot oqimlari, Markaziy Osiyo, raqamli suvereniteti, kiberxavfsizlik.Abstract
Ushbu maqola Markaziy Osiyo mamlakatlarida raqamli iqtisodiyotning rivojlanish tendentsiyalari va transchegara axborot oqimlarini tartibga solish muammolarini tadqiq etadi. Qiyosiy-huquqiy tahlil, tizimli yondashuv va statistik tahlil metodlari qo‘llanilgan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, mintaqada YaIM o‘sishi 2025-yilda 6 foizdan ortiqni tashkil etgan, biroq transchegara ma’lumotlar oqimini tartibga solishda mamlakatlar o‘rtasida sezilarli farqlar mavjud. Qozog‘iston va O‘zbekiston ma’lumotlarni mahalliylashtirish qonunlarini joriy etgan, qolgan uchta davlat esa aniq qonunchilik bazasini shakllantirmagan. Mintaqaviy harmonizatsiya va xalqaro standartlarga moslashish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqilgan.
References
1. Aaronson, S. A., & Leblond, P. (2018). Another digital divide: The rise of data realms and its implications for the WTO. Journal of International Economic Law, 21(2), 245–272.
2. Asian Development Bank. (2024). Asian Development Outlook September 2024: Caucasus and Central Asia. ADB Publications.
3. Chander, A., & Le, U. P. (2015). Data nationalism. Emory Law Journal, 64(3), 677–739.
4. European Bank for Reconstruction and Development. (2024). Regional Economic Prospects: Central Asia. EBRD Publications.
5. Euronews Business. (2026, February 6). Central Asia posts growth above 6% in 2025. Euronews.
6. Global Data Alliance. (2023). Cross-Border Data Policy Index. Washington, DC: GDA.
7. Graham, G. (2025). Data privacy laws in Central Asia: Between ex-SSR and ‘Belt & Road’. International Data Privacy Law, 15(1), 67–98.
8. Harvard Undergraduate Law Review. (2024). On aligning Kazakhstan’s data protection legislation with GDPR. HULR Spring 2024.
9. International Data Corporation & Association. (2025). Global Digital Economy Report 2025. IDCA Publications.
10. Meltzer, J. (2019). The rush to regulate data in the Indo-Pacific. Brookings Institution.
11. OECD. (2023). Quantifying the impact of digitalization on trade. OECD Trade Policy Papers.
12. United Nations. (2024). E-Government Development Index 2024. UN DESA.
13. UNCTAD. (2024). Digital Economy Report 2024. United Nations.
14. World Bank. (2024). Central Asia: Digital transformation and inclusive growth. World Bank Group.
15. Caspian-Alpine Society. (2024). Central Asia’s transition to a digital economy. Research Report.
16. O‘zbekiston Respublikasining “Shaxsiy ma’lumotlar to‘g‘risida”gi Qonuni № ZRU-547 (2019-yil 2-iyul).
17. Qozog‘iston Respublikasining “Shaxsiy ma’lumotlar va ularni himoya qilish to‘g‘risida”gi Qonuni (2013, 2020 tuzatishlar).
18. DLA Piper. (2026). Data Protection Laws of the World: Kazakhstan. DLA Piper Global Publications.
19. East Asia Forum. (2025). Power shifts and progress in Central Asia. Australian National University.
20. Stiglitz, J. E., & Charlton, A. (2005). Fair trade for all. Oxford University Press.