S-BOX BAHOLASH USULLARINING KAMCHILIKLARI VA TAKOMILLASHTIRISH ZARURIYATI

Authors

  • Yuldasheva Nafisa Salimovna Author
  • Abdusattarov Ravshanbek Rasuljon o‘g‘li Author

Keywords:

S-box, kriptografik baholash mezonlari, chiziqsizlik, differensial yaqinlash ehtimolligi, chiziqli yaqinlash ehtimolligi, qat’iy ko‘chki mezoni, algebraik daraja, yon kanal hujumlari, ko‘p mezonli qaror qabul qilish, kvant-chidamli kriptografiya, mashina o‘rganish, post-kvant kriptografiya, kriptotahlil.

Abstract

Maqolada blokli shifrlarning asosiy chiziqsiz komponenti — S-boxlarni baholashning mavjud usullari tizimli tahlil qilinadi. Tadqiqotda mavjud baholash usullarining oltita asosiy kamchiligi aniqlangan: mezonlarning alohida baholanishi, og‘irlik koeffitsientlarining sub’ektivligi, kontekstga bog‘liq bo‘lmagan baholash, zamonaviy hujum turlarining hisobga olinmasligi, standartlashtirish muammolari va hisoblash murakkabligining eksponensial o‘sishi. Ko‘p mezonli qaror qabul qilish usullari (TOPSIS, VIKOR, AHP) asosida integrallashgan baholash tizimi, kvant-chidamli mezonlar va mashina o‘rganish algoritmlarini qo‘llash kabi takomillashtirish yo‘nalishlari taklif etiladi. 2024–2026 yillardagi eng so‘nggi tadqiqotlar qiyosiy tahlil qilingan.

References

1. Shannon, C. E. (1949). Communication theory of secrecy systems. Bell System Technical Journal, 28(4), 656-715.

2. Biham, E., & Shamir, A. (1991). Differential cryptanalysis of DES-like cryptosystems. Journal of Cryptology, 4(1), 3-72.

3. Matsui, M. (1993). Linear cryptanalysis method for DES cipher. In Advances in Cryptology — EUROCRYPT’93 (pp. 386-397). Springer.

4. Nyberg, K. (1994). Differentially uniform mappings for cryptography. In Advances in Cryptology — EUROCRYPT’93 (pp. 55-64). Springer.

5. Webster, A. F., & Tavares, S. E. (1986). On the design of S-boxes. In Advances in Cryptology — CRYPTO‘85 (pp. 523-534). Springer.

6. Daemen, J., & Rijmen, V. (2002). The Design of Rijndael: AES — The Advanced Encryption Standard. Springer.

7. Prouff, E. (2005). DPA attacks and S-boxes. In Fast Software Encryption (pp. 424-441). Springer.

8. Bogdanov, A., Knudsen, L. R., Leander, G., et al. (2007). PRESENT: An ultra-lightweight block cipher. In CHES 2007 (pp. 450-466). Springer.

9. Banik, S., Pandey, S. K., Peyrin, T., et al. (2017). GIFT: A small present. In CHES 2017 (pp. 321-345). Springer.

10. Dobraunig, C., Eichlseder, M., Mendel, F., & Schläffer, M. (2019). Ascon v1.2. NIST Lightweight Cryptography Standardization Process.

11. Tang, G., Liao, X., & Chen, Y. (2005). A novel method for designing S-boxes based on chaotic maps. Chaos, Solitons & Fractals, 23(2), 413-419.

12. Belazi, A., Khan, M., Abd El-Latif, A. A., & Belghith, S. (2017). A simple yet efficient S-box method based on chaotic sine map. Optik, 130, 1438-1444.

13. Wang, Y. (2015). A novel method to design S-box based on chaotic map and genetic algorithm. Chaos, Solitons & Fractals, 80, 15-22.

14. Chen, G. (2008). A novel heuristic method for obtaining S-boxes. Chaos, Solitons & Fractals, 36(4), 1028-1036.

15. Ahmad, M., Bhatia, D., & Hassan, Y. (2015). A novel ant colony optimization based scheme for substitution box design. Procedia Computer Science, 57, 572-580.

Downloads

Published

2026-04-25