IJTIMOIY MUHANDISLIK ASOSIDAGI KIBERTAHDIDLAR: ULARNI ANIQLASH, OLDINI OLISH VA RAQAMLI DALILLAR YORDAMIDA TAHLIL QILISH
Keywords:
Ijtimoiy muhandislik, kibertahdidlar, kiberxavfsizlik, fishing, raqamnli kriminalistika, log fayllar, autentifikatsiya, foydalanuvchi xavfsizligi, kiberhujumlar.Abstract
Ushbu maqolada ijtimoiy muhandislik asosidagi kibertahdidlar, ularning zamonaviy axborot tizimlaridagi o‘rni va ishlash mexanizmlari tahlil qilinadi. Inson omiliga asoslangan hujumlar, xususan phishing va boshqa aldash usullari orqali foydalanuvchilarga ta’sir ko‘rsatish jarayonlari yoritiladi. Shuningdek, bunday kibertahdidlarni aniqlash va oldini olishda qo‘llaniladigan asosiy yondashuvlar ko‘rib chiqiladi. Maqolada raqamli dalillar, jumladan log fayllar, tarmoq izlari va autentifikatsiya ma’lumotlarining hujumlarni tahlil qilishdagi ahamiyati ham alohida o‘rin tutadi. Tadqiqotning maqsadi ijtimoiy muhandislik hujumlarini kompleks tarzda tushunish hamda ularga qarshi samarali himoya choralarini asoslashdan iborat.
References
1. O‘zbekiston Respublikasining Qonuni – “Kiberxavfsizlik to’g’risida”, O‘RQ – 764, 15.04.2022-yil
2. Abduraximov B.F. (professor). Kiberxavfsizlik va kriminalistika: Raqamli dalillarni tahlil qilish usullari. Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti nashriyoti. 2023 y. (Kiberjinoyatlarda raqamli dalillarning o'ziga xosligi va forensika usullari).
3. UzCERT. Uzbekistan strengthened its position in the Global Cyber Security Index. 10.10.2025 y. (Kiberxavfsizlik hodisalari statistikasi)
4. ISO. ISO/IEC 27037:2012 – Information technology — Security techniques — Guidelines for identification, collection, acquisition and preservation of digital evidence. 2012 y.
5. O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi ATSJQK bo’lim va bo’linmalariga kiberjinoyatlar bo’yicha jabrlanuvchilardan tushayotgan murojaatlar tahlillari.
6. O‘zbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi materiallari.
7. Wikipediya onlayn erkin ensiklopediyasi - https://uz.wikipedia.org
8. Christopher Hadnagy - Social Engineering: The Science of Human Hacking - 2018
